|
VETERİNER HİZMETLERİ, BİTKİ SAĞLIĞI, GIDA VE YEM KANUNU TASARISI TASLAĞI
BİRİNCİ KISIM Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam ve Tanımlar Amaç MADDE 1 – (1) Bu Kanunun amacı, gıda ve yem güvenliğini, halk sağlığını, bitki sağlığını, hayvan sağlığı ve refahını, üretici ve tüketici haklarını, çevrenin korunmasını da dikkate alarak, korumak ve sağlamaktır.
Kapsam MADDE 2–(1) Bu Kanun, kişisel tüketim amaçlı birincil üretim ile kişisel tüketim amaçlı hazırlanan gıda ve yem hariç olmak üzere, gıda ve yemin üretim, işleme ve dağıtımının tüm aşamalarını, bitki koruma ürünü ve veteriner tıbbî ürün kalıntıları ile diğer kalıntılar ve bulaşanların kontrollerini, salgın veya bulaşıcı hayvan hastalıkları, bitki ve bitkisel ürünlerdeki zararlı organizmalar ile mücadeleyi, çiftlik ve deney hayvanı ile ev ve süs hayvanlarının refahını, zootekni konularını, veteriner sağlık ve bitki koruma ürünlerini, veteriner ve bitki sağlığı hizmetlerini, ithalât ve ihracat işlemlerini ve bu konulara ilişkin resmî kontroller ile yaptırımları kapsar. Tanımlar MADDE 3 - (1) Bu Kanunda geçen; b) Alıkoyma: İnceleme sonuçlanıncaya kadar işleme konu olan canlı hayvan veya ürüne resmî olarak el konulmasını, c) Bakanlık: Tarım ve Köyişleri Bakanlığını, ç) Balıkçılık ürünleri: Canlı çift kabuklu yumuşakçalar, canlı deniz kestaneleri, canlı gömlekliler ve canlı deniz karından bacaklıları ve bütün deniz memelileri, sürüngenler ve kurbağalar dışında kalan, ister doğada isterse çiftlikte olsun, bütün deniz ve tatlı su hayvanlarının yenilebilir tüm biçimlerini, kısımlarını ve ürünlerini, d) Birincil üretim: Birincil ürünlerin hasadı, süt sağma ve kesimden önce hayvanların çiftlikte yetiştirilmesi dâhil olmak üzere, üretimi ve yetiştirilmesi ile avlanma, balıkçılık ve yabani ürünlerin toplanmasını, e) Birincil ürünler: Toprakta veya topraksız yetişen bitkisel ürünler, çiftlikte yetiştirilen hayvanlar ve hayvanlardan elde edilen işlem görmemiş ürünler, avlanma yolu ile elde edilenler, doğadan toplanan yabani ürünler ile balıkçılık ürünleri de dâhil olmak üzere birincil üretim ürünlerini, f) Bitki: Canlı bitkiler ve bunların dikim amaçlı tohumları dâhil, dondurulmuş meyve ve sebze dışındaki botanik anlamda meyve ve sebzeler, yumrular, soğansılar, soğanlar ve rizomlar, kesme çiçekler, yapraklı dallar, budama artığı yapraklar, yapraklar, bitki doku kültürleri, canlı polen, göz, kalem ve çelik gibi canlılığını koruyan parçalarını, g) Bitki koruma ürünü: Bitkileri veya bitkisel ürünleri tüm zararlı organizmalara karşı korumak veya bu tür organizmaların etkilerini engellemek, büyüme düzenleyicileri gibi maddelerin besin öğesi olarak fonksiyonu hariç, bitkilerin yaşam fonksiyonlarını etkilemek, kendisine ait özel düzenlemesi bulunmayan ancak bitkisel ürünleri koruyucu olarak kullanılan, istenmeyen bitki veya bitki kısımlarını yok etmek, istenmeyen bitki gelişimini kontrol etmek veya önlemek amacıyla kullanıcıya bir veya daha fazla aktif madde içeren bir formülasyon halinde sunulan, aktif madde ve preparatları, ğ) Bitki pasaportu: Bitki sağlığı ile ilgili bu Kanunla istenen standartların ve özel şartların karşılandığını gösteren belgeyi, h) Bitki sağlık sertifikası: Bitki ve bitkisel ürünlerin bu Kanunda belirtilen bitki sağlığı şartlarına uygun olduğunu gösteren belgeyi, ı) Bitkisel ürün: Bitkisel orijinli, işlem görmemiş veya basit bir işlemden geçmiş, bitki tanımına girmeyen ürünleri, i) Bulaşan: Gıdaya kasten ilave edilmeyen ancak, gıdanın birincil üretim aşaması dâhil üretimi, imalatı, işlenmesi, hazırlanması, işleme tabi tutulması, ambalajlanması, paketlenmesi, nakliyesi veya muhafazası ya da çevresel bulaşma sonucu gıdada bulunan, hayvan tüyü, böcek parçası, taş gibi yabancı maddeler hariç olmak üzere her tür maddeyi, j) Çiftlik hayvanı: İnsanlar tarafından et, süt, yumurta gibi gıda amaçlı, derisi, kürkü, yünü, tüyü veya diğer ürünleri için veya işgücü amacıyla yetiştirilen ve beslenen hayvanları, k) Damızlık: Irkına, tipine ve verimine özgü özellikleri gösteren, hastalıklardan arî, vasıflı ve belgeli hayvanları, l) Denetim: Yem, gıda, bitki ve hayvan sağlığı, hayvan refahı ile ilgili herhangi bir hususun bu Kanun hükümlerine uygunluğunun doğrulanması amacıyla yapılan incelemeyi, m) Doğrulama: Somut kanıtların dikkate alınarak incelenmesi yoluyla, belirlenen şartların karşılanıp karşılanmadığının tespiti için yapılan kontrolü, n) Dikim: Üretim, çoğaltım veya büyütme amacıyla bitkilerin bir ortama yerleştirilmesi işlemini, o) Dikim amaçlı bitki: Dikili olan ve dikili olarak kalacak bitkiler veya daha sonra şaşırtılacak bitkiler ile dikili olmayan fakat sonrasında dikilecek olan bitkileri, ö) Ev ve süs hayvanı: Satışları ya da diğer bir hayvan sahibine nakledilmesi amaçlanmayan ve hareketleri süresince sahiplerine ya da bakımından sorumlu olan kişilere eşlik eden, köpekler, kediler, gelincikler, arı ve kabuklu hayvanlar hariç tüm omurgasızlar, tropikal süs balıkları, hem karada hem suda yaşayan hayvanlar, sürüngenler, damızlık ve üretim amacı dışında yetiştirilen kanatlılar, kemirgenler ve evcil tavşanları, p) Faydalı organizma: Biyolojik evresinin herhangi bir dönemini zararlı organizma üzerinde geçiren ve bu organizmanın popülasyonunu sınırlayabilen parazitoit, parazit, predatör, patojenleri, r) Gıda: Yem, doğrudan insan tüketimine sunulmayan canlı hayvanlar, hasat öncesi bitkiler, tedavi amaçlı kullanılan tıbbî ürünler, kozmetikler, tütün ve tütün mamulleri, narkotik veya psikotropik maddeler hariç, içkiler, sakız ile gıdanın üretimi, hazırlanması veya muameleye tâbi tutulması sırasında kullanılan su veya herhangi bir madde dâhil, insanlar tarafından yenilen, içilen veya yenilmesi, içilmesi beklenen işlenmiş, kısmen işlenmiş veya işlenmemiş her türlü madde veya ürünü, s) Gıda ile temas eden madde ve malzeme: Gıda maddeleri ile temasta bulunan veya bulunmak üzere üretilen her türlü madde ve malzemeyi, ş) Gıda işi: Kâr amaçlı olsun veya olmasın kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından gıda üretimi, işlenmesi ve dağıtımının herhangi bir aşamasında yürütülen faaliyetleri, t)Gıda işletmecisi: Kontrolü altındaki gıda işinin mevzuat hükümlerine uygunluğundan sorumlu olan gerçek veya tüzel kişiyi, u) Gıda kodeksi: Türk Gıda Kodeksini, ü) Giriş: Malların ithalâtı ve transit rejimi, gümrük antrepo rejimi, dâhilde işleme rejimi, gümrük kontrolü altında işleme rejimi, geçici ithalât rejimi prosedürlerine tâbi tutulmasını ve serbest bölgeye veya antrepoya girişlerini, v) Gözetim: Herhangi bir gıda veya yem işletmesinin, işletmecisinin veya bunların faaliyetlerinin dikkatli bir şekilde gözlemlenmesi, y) Gözetim bölgesi: Hastalık çevresinde, koruma bölgesini de içine alacak biçimde, koruma bölgesi dışında hastalığın yayılmasını önlemek için gerekli ön tedbirlerin uygulandığı ve hastalığın etkileyebileceği tüm türlerin sağlık durumunun dikkatlice izlendiği bölgeyi, z) Hayvan: Suda yaşayan hayvanlar, sürüngenler ve amfibik hayvanlar dâhil omurgalı ve omurgasız canlıları, aa) Hayvansal ürün: İnsan tüketimine sunulan hayvansal gıda, hayvansal yan ürün ve üreme ürünleri dâhil tüm hayvansal ürünleri, bb) Hayvansal yan ürün: Üreme ürünleri dâhil, insanlar tarafından tüketimi amaçlanmayan hayvan kökenli ürünler veya hayvanların bütün vücut veya parçaları ile artıkları, cc) Hijyen: Tehlikenin kontrol altına alınması ve gıda ve yemin kullanım amacı dikkate alınarak insan ve hayvan tüketimine uygunluğunun sağlanması için gerekli her türlü önlem ve koşulu, çç) İstenmeyen etki: Bir veteriner sağlık ve bitki koruma ürününün, etiket ve tanıtıcı bilgilerine uygun olarak kullanımı sonucu, hayvanlarda, insanlarda, bitkilerde veya çevrede görülen zararlı etkileri veya istenmeyen durumları, dd) İzleme: Bu Kanun kapsamındaki faaliyetlerin, Kanunla belirlenen kurallara uygunluk durumu hakkında genel bir görüş edinmeye yönelik, planlanmış bir dizi gözlem ve ölçümlerin yürütülmesini, ee) İzlenebilirlik: Üretim, işleme ve dağıtımın tüm aşamaları boyunca bitkisel ürünlerin, gıda ve yemin, gıdanın elde edildiği hayvanın veya bitkinin gıda ve yemde bulunması amaçlanan veya beklenen bir maddenin izinin sürülebilmesi ve takip edilebilmesini, ff) Kalıntı: Bitki veya bitkisel kökenli ürünler, yenilebilir hayvansal ürünler içinde veya üzerinde veya çevrede başka yerlerde bulunan ve bir bitki koruma ürününün veya veteriner tıbbî ürününün kullanımı sonucu ortaya çıkan, metabolitler ile degradasyon veya reaksiyon sonucunda oluşan dönüşüm ürünleri de dahil olmak üzere bir veya birden fazla maddeyi, gg) Karantina: Hastalık veya zararlı organizmaların ülkeye girişini ve ülke içinde yayılmasını önlemek amacıyla, hayvan, hayvansal ürün, bitki ve bitkisel ürünler ile madde ve malzemenin kontrol altına alınmasını, ğğ) Kontrol görevlisi: Bakanlık tarafından resmî kontrol yapma yetkisi verilen kişiyi, hh) Kordon: Hayvan hastalığı görülen alanın gözetim altında tutulması, giriş ve çıkışların kontrol altına alınmasını, ıı) Koruma Bölgesi: Hayvan hastalığının ve zararlı organizmanın yayılmasını önlemek amacıyla hastalık görülen alanın çevresinde oluşturulan ve gerektiğinde insan hareketlerinin kısıtlanması dâhil, canlı hayvan, bitki, hayvansal ve bitkisel ürünlerin hareketlerinin kısıtlanması ve imha ve itlaf gibi yoğun tedbirlerin uygulandığı bölgeyi, ii) Korunmuş bölgeler: Bakanlıkça belirlenecek zararlı organizmalar yönünden temiz olduğu belirlenen, bir veya daha çok zararlı organizmanın o alana girişine karşı özel önlemin alındığı bölgeyi, jj) Numune alma: Bu Kanun kapsamındaki ürünlerin mevzuat hükümlerine uygunluğunun doğrulanması ve kontrol amacıyla, üretim, işleme ve dağıtımın herhangi bir aşamasında ürünlerin veya ortamdan alınanlar da dâhil herhangi bir maddenin alınmasını, kk) Özel tıbbî amaçlı diyet gıdalar: Belli beslenme uygulamaları için hastaların diyetlerini düzenlemek amacıyla, özel olarak üretilmiş veya formüle edilmiş ve tıbbî gözetim altında kullanılacak olan, alışılmış gıda maddelerini veya bu gıda maddelerinin içinde bulunan belirli besin öğelerini veya metabolitlerini vücuda alma, sindirme, absorbe etme, metabolize etme veya vücuttan atma kapasitesi sınırlı, zayıflamış veya bozulmuş olan hastalar ya da diyet yönetimleri, yalnızca normal diyetin modifikasyonu ile veya diğer gıdalarla ya da her ikisinin de birlikte kullanımı ile sağlanmayan kişiler için hazırlanmış gıda maddelerini, ll) Perakende: Ana dağıtım merkezleri, hazır yemek hizmeti, işyeri ve kurum yemekhaneleri, restorantlar ve diğer benzeri gıda hizmetlerinin sunulduğu yerler, dükkânlar, toptan satış yerleri, süpermarket dağıtım merkezleri dâhil olmak üzere son tüketiciye satış ya da dağıtım noktasında gıdanın işlenmesi ve/veya muameleye tabi tutulması ve depolanmasını, mm) Piyasaya arz: Bu Kanun kapsamındaki her türlü ürünün, bedelli veya bedelsiz, piyasaya sunulmasını, nn) Resmî kontrol: Bu Kanun kapsamındaki faaliyetlerin bu Kanun hükümlerine uygunluğunun doğrulanması için, kontrol görevlilerinin, verilen yetki çerçevesinde gerçekleştirdikleri izleme, gözetim, denetim, muayene, karantina, numune alma ve analiz dâhil her türlü kontrolü, oo) Resmî veteriner hekim: Bu Kanun kapsamında verilen görevleri Bakanlık adına yapan Bakanlık personeli veteriner hekimi öö) Risk: Sağlık üzerinde olumsuz etki yaratma ihtimali ve bu etkinin tehlike ile sonuçlanabilecek şiddeti arasındaki fonksiyonel ilişkiyi, pp) Risk analizi: Risk değerlendirmesi, risk yönetimi ve risk iletişimi olarak birbirleriyle bağlantılı üç bileşenden oluşan süreci, rr) Risk değerlendirmesi: Tehlikenin tanımlanması, tehlikenin niteliklerinin belirlenmesi, tehlikeye maruz kalmanın değerlendirilmesi ve risk unsurlarının belirlenmesini kapsayan dört aşamalı süreci, ss) Risk iletişimi: Risk analizi sürecinde risk değerlendiricileri, risk yöneticileri ve diğer ilgili tarafların, tehlike, risk, riskle ilgili faktörler ve riskin algılanmasına ilişkin bilgi ve görüşler ile risk değerlendirmesi bulguları ve risk yönetimi kararlarının açıklamalarını da kapsayan bilgi ve düşüncelerin paylaşımını, şş) Risk yönetimi: Risk değerlendirmesi ve yasal faktörler göz önünde tutularak ilgili taraflarla istişare ile uygun olabilecek kontrol önlemlerine ilişkin alternatiflerin değerlendirilmesi, tercih edilmesi ve uygulanması sürecini, tt) Sağlık işareti: Sağlık işareti aranan ürünlerde resmî kontrollerin yapıldığını belirten işareti, uu) Sağlık koruma bandı: Dış ortama verilebilecek veya dış ortamdan gelebilecek olumsuz etkileri önlemek amacıyla ayrılan bölgeyi veya konulan mesafeyi, üü) Sınır kontrol noktası: Gümrüklü saha içindeki canlı hayvan ve hayvansal ürünler ile bitki ve bitkisel ürünlerin ülkeye girişinde kontrollerinin yapıldığı yeri, vv) Tağşiş: Bu Kanun kapsamındaki ürünlere temel özelliğini veren öğelerin ve besin değerlerinin tamamının veya bir bölümünün mevzuata aykırı olarak çıkarılmasını veya miktarının değiştirilmesini veya aynı değeri taşımayan başka bir maddenin, o madde yerine aynı maddeymiş gibi katılmasını, yy) Taklit: Bu Kanun kapsamındaki ürünlerin, şekil, bileşim ve nitelikleri itibariyle yapısında olmayan özelliklere sahip gibi veya başka bir ürünün aynısıymış gibi göstermeyi, zz) Takviye edici gıdalar: Beslenme ya da fizyolojik etkisi bulunan, tek başına ya da bileşim halinde beslenme elementleri ve diğer maddelerin konsantre hali olan, küçük dozlarda ölçülerek tüketilecek şekilde tasarlanan, kapsül, pastil, tablet, hap ve benzeri formlarda toz paketleri, sıvı ampulleri, damlalıklı şişeler ve diğer benzeri sıvı ve toz formlarda piyasaya sunulan normal beslenmeyi takviye edici gıdaları, aaa) Tazminat: Tazminatlı hastalıklar ve zararlı organizmalar listesinde yer alan hastalık ve zararlı organizmalar nedeniyle tazminat ödenmesine karar verilen bitki ve hayvanlar ile zararlı organizma ve hastalığa bağlı olarak imhasına karar verilen ürün ve ekipmanların imha ve dezenfeksiyonu için ödenecek bedeli, bbb) Tazminatlı hayvan hastalıkları ve bitki hastalık ve zararlıları: Bakanlıkça belirlenen ve tazminatı devlet tarafından karşılanan hayvan hastalık ve bitki hastalık ve zararlılarını, ccc) Tehlike: Sağlık bakımından olumsuz etki yaratma potansiyeli bulunan, gıda ve yemdeki biyolojik, kimyasal veya fiziksel etmenler ile gıda ve yemin durumu, ççç) Tetkik: Faaliyetlerin ve ilgili sonuçların, plânlanan düzenlemelere ve bu düzenlemelerin amaçlara ulaşmak için uygun olup olmadıklarını ve bu düzenlemelerin etkin bir şekilde uygulamaya konulup konulmadıklarını belirlemek için yapılan sistematik ve tarafsız incelemeyi, ddd) Tıbbî olmayan veteriner sağlık ürünleri: Hayvana uygulanmak ya da hayvan için kullanılmak amacıyla tüm üretim aşamalarından geçerek kullanıma hazır hale getirilmiş ilaç niteliğinde olmayan ürünleri, eee) Transit: Gümrüklü bir sahadan girişi yapılan canlı hayvan ve ürünlerin bir başka gümrüklü sahadan ülkeyi terk etmesini, fff) Üreme ürünleri: Hayvanların üremesinde kullanılan semen, ova, embriyo ve kuluçkalık yumurta, larva, oğul gibi ürünlerini, ggg) Üretim, işleme ve dağıtımın aşamaları: İthalat ve birincil üretim dâhil, ürünün, üretim, işleme, depolama, nakliye, nihai tüketiciye satışı veya arzını içeren herhangi bir aşamayı, ğğğ) Ürün: Bitki, bitkisel ürün, gıda, gıda ile temas eden madde ve malzemeler, yem, hayvansal ürün, veteriner sağlık ürünü, bitki koruma ürünü ile ziraî mücadele alet ve makinelerini ve ahşap ambalaj malzemesini, hhh) Veteriner biyolojik ürünleri: Hayvanlarda aktif veya pasif bağışıklık oluşturmak, bağışıklığın seviyesini ölçmek veya hastalık teşhisi için hazırlanmış aşı, serum gibi ürünler ile teşhis kitlerini, ııı) Veteriner ecza deposu: Sadece veteriner sağlık ürünlerinin toptan satışının yapıldığı, eczacı veya veteriner hekim sorumluluğunda faaliyet gösteren ecza depolarını, iii) Veteriner ilaç etkin maddesi: Hayvanları hastalıklardan korumak, tedavi etmek, fizyolojik fonksiyonları istenen yönde değiştirmek veya hayvan organizmasındaki organik ve fonksiyonel bozuklukları düzeltmek amacıyla kullanılan veya bir hastalığı teşhis etmek amacıyla hayvana uygulanan ya da hayvan için kullanılan tabiî, sentetik, kimyevi veya biyolojik kökenli tıbbî maddeleri, jjj) Veteriner sağlık sertifikası: Hayvan ve hayvansal ürünlerin bu Kanunda belirlenen sağlık şartlarına uygun olduğunu gösteren, resmî veteriner hekim tarafından düzenlenen belgeyi, kkk) Veteriner sağlık ürünleri: Veteriner tıbbî ürünleri ve tıbbî olmayan veteriner ürünlerini, lll) Veteriner tıbbî ürünleri: Hayvana uygulanmak ya da hayvan için kullanılmak amacıyla tüm üretim aşamalarından geçerek kullanıma hazır hale getirilmiş ilaç etkin maddesi ihtiva eden ürünleri ve veteriner biyolojik ürünleri, mmm) Yardımcı sağlık personeli: Veteriner hekim sorumluluğunda görev yapan veteriner sağlık teknikeri, veteriner sağlık teknisyeni, laborant ve sağlık eğitimi almış diğer benzeri personeli, nnn)Yem: Hayvanların ağız yoluyla beslenmesi amacıyla kullanılan işlenmiş, kısmen işlenmiş veya işlenmemiş, yem katkı maddeleri dâhil her tür madde veya ürünü, ooo)Yem işi: Kendi işletmesindeki hayvanlar için yemlerin hazırlanması dâhil, kâr amaçlı olsun veya olmasın kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından yemin üretimi, ithalâtı, ihracatı, işlenmesi, depolanması, nakliyesi ve pazarlanması ile ilgili faaliyetleri, ööö) Yem işletmecisi: Kontrolü altındaki yem işinin mevzuat hükümlerine uygunluğundan sorumlu olan gerçek veya tüzel kişiyi, ppp) Yetkilendirilmiş veteriner hekim: Bazı resmî görevleri yürütmek üzere, Bakanlık tarafından yetki verilen, Bakanlıkta görevli veteriner hekimler dışındaki veteriner hekimi, rrr) Zararlı organizma: Bitki veya bitkisel ürünlere zarar veren bitki, hayvan veya patojenik ajanların tür, streyn veya biyotiplerini, sss) Zirai mücadele alet ve makineleri: Bitki koruma ürünlerinin uygulanmasında kullanılacak her türlü alet, araç- gereç, makine, cihaz, ekipman ile bunların aksam parça ve teferruatını, şşş) Zootekni: Hayvanların yetiştirilmesi, ıslahı, bakımı ve beslenmesi, üreme ve çoğalması ve belgelendirme ile ilgili uygulamaları,
ifade eder.
İKİNCİ KISIM Hayvan Sağlığı, Hayvan Refahı ve Zootekni
BİRİNCİ BÖLÜM Bulaşıcı Hayvan Hastalıklarının Kontrolü ve Yükümlülükler, İnsanlar Tarafından Tüketilmesi Amaçlanmayan Hayvansal Yan Ürünler ve Hayvan Hastalık Tazminatı
Bulaşıcı hayvan hastalıklarının kontrolü ve yükümlülükler MADDE 4 - (1) Bulaşıcı hayvan hastalıklarının kontrolünde aşağıdaki esaslar uygulanır. a) Bakanlık, ihbarı mecburî bir hastalığın varlığı veya şüphesi ya da yeni bir salgın durumunda, inceleme, teşhis, gerekli kontrol ve koruma tedbirlerini almakla yükümlüdür. b) Bakanlık, ihbarı mecburî bir hastalık şüphesi veya hastalığın ortaya çıkması hâlinde, koruma ve gözetim bölgelerinin oluşturulması, hastalığın araştırılması, hastalığın yayılmasının önlenmesi için gerekli kontrol, numune alma, teşhis ve diğer incelemeler, aşılama, hayvanların izole edilmesi veya itlaf ve imha edilmesi, hayvanların veya insanların hareketlerinin kısıtlanması veya yasaklanması amacıyla kordon konması, suni tohumlama ve ıslah çalışmalarının durdurulması, hayvansal ürün, yem, alet ve ekipmanın imhası gibi hastalığın yayılmasına sebep olabilecek her türlü tedbiri almaya yetkilidir. c) Bakanlık, bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen tedbirlerin uygulanmasını sağlamak için ulusal ve yerel acil eylem planlarını hazırlar, hazırlatır ve uygulanmasını sağlar. ç) Bakanlık, ihbarı mecburî hastalıkları ve tazminatlı hastalıkları belirler. d) Bakanlık, yabancı bir ülkede hastalık çıkması durumunda, hastalığın türüne göre bu ülkenin tamamından veya belirli bir bölgesinden, bulaşmaya neden olabilecek canlı hayvanlar ile hayvansal ürünlerin ülkeye girişine ve transit geçişine yasak getirebilir. Yasak kapsamı hastalığının seyrine göre daraltılabilir veya genişletilebilir. (2) Bakanlık, hayvan hastalıkları ile ilgili ulusal ve yerel düzeyde kontrol ve eradikasyon programı uygular. (3) Bakanlık, hayvan hastalıkları bildirim sistemini kurar ve işletilmesini sağlar. (4) Başta hayvan sahipleri ve bakıcıları olmak üzere, bir yerde bulaşıcı hayvan hastalığı ya da sebebi belli olmayan hayvan ölümlerinden haberdar olanlar Bakanlığa hastalık ihbarını yapmakla yükümlüdür. (5) Canlı hayvan ve hayvansal ürünlerin sahipleri, ithalâtçıları, nakliyecileri, satıcıları, Bakanlık tarafından istenen kayıtları tutmak, istendiğinde her türlü bilgi ve belgeyi vermek, kontrol ve denetim sırasında her türlü kolaylığı göstermekle yükümlüdür. (6) Bakanlık, bazı hayvan türleri için özel izole bölgeler oluşturabilir, oluşturulan bu izole bölgelere bazı hayvan türlerinin girişine, yetiştirilmesine yasaklama veya kısıtlama getirebilir. (7) Bakanlık, insan ve hayvan sağlığını korumak amacıyla, belirleyeceği zoonoz hastalık ve zoonotik etkenler ile antimikrobiyal direncin izlenmesi ve gıda yoluyla bulaşan zoonoz hastalıkların araştırılması için epidemiyolojik incelemeler yapılması, izleme planlarının hazırlanması ve uygulanması hususlarında Sağlık Bakanlığı ve konu ile ilgili diğer kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapar. (8) İl Özel İdareleri ve belediyeler, hayvan hastalıkları ile mücadele ve kontrollerde Bakanlığa yardımcı olmak ve bu amaçla bütçe ayırmakla yükümlüdür. (9) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
İnsanlar tarafından tüketilmesi amaçlanmayan hayvansal yan ürünler MADDE 5- (1) İnsanlar tarafından tüketilmesi amaçlanmayan hayvansal yan ürünlerin toplanması, taşınması, depolanması, muamele edilmesi, işlenmesi, imha edilmesi, piyasaya arz edilmesi, ithal ve ihraç edilmesi, transit taşınması ve kullanılması aşamalarında insan ve hayvan sağlığına yönelik tehdit ve çevresel zararların önlenmesine ilişkin tedbirler Bakanlıkça ve mevzuatı gereği bu hususta yetki ve sorumlulukları bulunan Sağlık Bakanlığı, Çevre ve Orman Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca alınır. (2) İnsanlar tarafından tüketilmesi amaçlanmayan hayvansal yan ürünlerin imha edilmesi, işlenmesi ya da piyasaya arz edilmek üzere işlenmesi yalnızca Bakanlık tarafından onay verilmiş işletmelerde yapılır ve onay verilen depolarda depolanır. (3) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
Hayvan hastalık tazminatı MADDE 6- (1) Hayvanlarda herhangi bir tazminatlı hastalık tespit edilmesi sonucu resmî veteriner hekim gözetiminde mecburî kesime tâbi tutulan veya itlaf edilen hayvanların, mezbahalarda tespit edilen tazminatlı hastalık nedeniyle imha edilen hayvan ve hayvansal ürünlerin, yemlerin, madde ve malzemelerin bedelleri ile imha ve dezenfeksiyon masrafları Bakanlık tarafından belirlenen oranlarda hayvan sahiplerine tazminat olarak ödenir. (2) İhbarı mecburî bir hastalığa karşı koruma sağlamak amacıyla, resmî veteriner hekim veya sorumluluğundaki yardımcı sağlık personeli tarafından yapılan aşı, serum, ilaç uygulaması nedeniyle öldüğü resmî veteriner hekim raporu ile tespit edilen hayvanlar için hayvan sahiplerine Bakanlık tarafından bedelleri tazminat olarak ödenir. (3) Hasta oldukları sahipleri tarafından bildirilmeyen veya hasta olduğu bilinerek satın alındığı tespit edilen hayvanlar, Bakanlıkça belirlenen belgeler bulunmaksızın nakledilen hayvanlar, uygulanmasına karar verilen test, tedavi ve aşıları yaptırılmayan hayvanlar ile kamu kurum ve kuruluşlarına ait hayvanlar için tazminat ödenmez. (4) Tazminatlar, yerel komisyon marifetiyle, bulundukları yerin güncel fiyatları dikkate alınarak belirlenir. Yerel komisyon, Bakanlık temsilcisi olarak Bakanlıkta görevli bir veteriner hekim, hayvan sahibinin göstereceği bir bilirkişi ve Ziraat Odasından bir temsilciden oluşur. (5) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir. Tazminatların ödenmesine ilişkin usul ve esaslar belirlenirken Maliye Bakanlığı’nın görüşü alınır.
İKİNCİ BÖLÜM Hayvanların Tanımlanması ve Kayıt Altına Alınması, Canlı Hayvanlar ve Hayvansal Ürünlerin Sevkleri ile Hayvan Satış Yerleri ve Satışa İlişkin Sağlık Koşulları
Hayvanların tanımlanması, hayvanların, hayvancılık işletmelerinin kayıt altına alınması MADDE 7 -(1) Hayvan sahipleri ya da hayvan sahibi adına bakıcısı, Bakanlık tarafından belirlenen kurallara uygun olarak, hayvanlarını tanımlatmak, hayvanlarının ve işletmelerinin kayıtlarını yaptırmak, satın aldıkları veya sattıkları, yeni doğan, ölen veya kestikleri hayvanları Bakanlığa bildirmek ve bunlara ilişkin kayıtları muhafaza etmek zorundadır. (2) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
Canlı hayvanlar ve hayvansal ürünlerin sevkleri ile hayvan satış yerleri ve satışa ilişkin sağlık koşulları MADDE 8 - (1) Ticari olsun veya olmasın, canlı hayvan ve hayvansal ürünler, sperma, ova ve embriyo gibi üreme ürünlerinin sevklerine ilişkin hususlar, canlı hayvan ticareti yapanlar, nakil ve nakliyeciler ile ilgili şartlar ve bunlara ilişkin işlemler Bakanlıkça belirlenir. Bu hususlarla ilgili Bakanlıkça belirlenen şartlara uyulması zorunludur. (2) Hayvancılık işletmelerinden doğrudan yapılan satışlar hariç hayvanların alım ve satımları, ruhsatlı hayvan pazarı ve borsalar ile Bakanlıktan izinli hayvan panayırlarında, ev ve süs hayvanlarının alım ve satımları ise ruhsatlı ev ve süs hayvanı satış yerlerinde yapılması zorunludur. (3) Hayvan satış yerleri ve satışa ilişkin sağlık koşulları ile kurbanlık hayvan satış yerlerine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Hayvan Refahı ve Zootekni
Hayvan refahı MADDE 9- (1) Çiftlik ve deney hayvanları ile ev ve süs hayvanlarının refahı için hayvanların sahibi veya bakımından sorumlu kişiler, hayvanların barınma, bakım, besleme ve diğer ihtiyaçları ile ilgili hususları bilmek ve karşılamak, sağlıklarını korumak, acı ve ıstırap çekmelerini, kötü muamele görmelerini önlemek, insan, hayvan ve çevre sağlığı açısından gerekli önlemleri almakla yükümlüdürler. (2) Kendi doğal ortamları dışında, hayvanat bahçelerinde, sirklerde, yabani hayvan yetiştirilen işletmelerde bulunan hayvanlar hakkında da bu maddenin birinci fıkrasında belirlenen hükümler uygulanır. (3) Hayvanlara aşağıda belirtilen uygulamalar yapılamaz. a)Hayvanlardan daha yüksek performans elde etmeyi amaçlayan doping uygulaması. b) Hayvanların eğitilmesinde, acı ve ıstırap veren yöntemlerin uygulanması. c) Kültürel ve sportif amaçlar dışında hayvanların dövüştürülmesi. (4) Hayvanların kesimi ve hastalık kontrolü amacıyla öldürülmesi; hayvanlara gereksiz heyecan, acı ve ıstırap vermeden, türüne göre uygun araçlar kullanılarak, en seri şekilde yerine getirilir. (5) Hayvanların barınma, nakil, kesim öncesi ve kesimi sırasındaki hayvan refahı kuralları Bakanlıkça belirlenir. Hayvan kesimleri Bakanlıktan onaylı kesim yerlerinde yapılmak zorundadır. (6) Aşağıdaki durumlar dışında hayvanlara ötenazi yapılamaz. a) Hayvanlara acı ve ıstırap çektiren veya iyileşme durumu olmayan hastalık durumlarında. b) Akut bulaşıcı bir hayvan hastalığının önlenmesi ya da eradikasyonu amacıyla veya insan sağlığı için risk oluşturan durumlarda. c) Davranışları insan ve hayvanların hayatı ve sağlığı için tehlike teşkil eden ve olumsuz davranışları kontrol edilemeyen durumlarda. (7) Ötenazi kararı veteriner hekim tarafından verilir. Ötenazi işlemi veteriner hekim tarafından veya veteriner hekim gözetiminde yapılır. (8) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
Zootekni MADDE 10 - (1) Bakanlık, hayvan ıslahı, gen kaynaklarının korunması, geliştirilmesi, damızlık amaçlı hayvanların yetiştirilmesi, kayıt altına alınması, soy kütüklerinin oluşturulması ve belgelendirilmesi gibi zootekni konuları ve hayvan yarışları ile ilgili hususları düzenlemeye ve yürütmeye yetkilidir. (2) Damızlık olarak hayvan yetiştiriciliği yapacak olan yetiştiriciler Bakanlıktan onay almak zorundadır. (3) Hayvanların üremesinde kullanılan sperma, ova, yumurta, embriyo, larva ve oğul gibi üreme ürünlerini üretenler, depolayanlar ve dağıtanlar Bakanlıktan onay almak zorundadır. Üreme ürünlerinin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir. (4) Bakanlık, damızlık hayvanların genetik özelliklerinin değerlendirilmesi ve performanslarının izlenmesi ile ilgili kural ve yöntemleri belirler. (5) Bakanlık, hayvan tür ve ırklarını korumak amacıyla gen kaynaklarının korunmasına yönelik tedbirleri alır, uygular veya uygulatır. (6) Gerçek veya tüzel kişiler, hayvan gen kaynaklarının korunması, ıslahı, geliştirilmesi ve yaygınlaştırılmasına yönelik özel hukuk hükümlerine tabi birlikler şeklinde organizasyonlar kurabilir. Bakanlık, hayvan gen kaynaklarının korunması, ıslahı, geliştirilmesi, yaygınlaştırılması ve belgelendirme gibi konularda bu organizasyonlarla işbirliği yapabilir ve bunların bu Kanun kapsamındaki faaliyetlerini kontrol eder. (7) Bakanlık, hayvan ırklarının tescili ile ilgili iş ve işlemleri belirler ve yürütür. Tescil edilen hayvanların sınaî mülkiyet hakları bunları tescil ettiren gerçek ve tüzel kişilere veya onların kanuni temsilcilerine aittir. (8) Damızlık, yarış ve gösteri amaçlı hayvanların belgelendirilmesi zorunludur. Belgelendirmeye ilişkin kurallar, iş ve işlemler ile belge modelleri Bakanlıkça belirlenir. Yarış ve gösteri belgesi olmayan hayvanlar yarışlara katılamaz, gösteri amaçlı kullanılamaz. (9) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Veteriner Hizmetleri ile İlgili Faaliyet Onayları
Veteriner hizmetleri ile ilgili faaliyet onayları MADDE 11- (1) Muayenehane, klinik, poliklinik, hayvan hastanesi, ev ve süs hayvanı satış yerleri, hayvan eğitim ve barınma yerleri, otel hizmeti veren hayvan bakımevleri, hayvan pazar ve borsaları, damızlık kümes ve kuluçkahaneler, hayvan hastalıkları teşhis, analiz ve üretim laboratuvarları, deney hayvanı üretenler, kullananlar ve tedarikçi kuruluşlar faaliyetleri için Bakanlıktan onay almak zorundadır. (2) Sadece veteriner hekimler muayenehane, klinik ve poliklinik açabilir. (3) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
ÜÇÜNCÜ KISIM Veteriner Sağlık Ürünleri
BİRİNCİ BÖLÜM Veteriner Sağlık Ürünlerinin Onayı, Üretimi ve Sahibinin Sorumlulukları, Toptan ve Perakende Satışı, Tanıtımı, Uygulanması
Veteriner sağlık ürünlerinin onayı, üretimi ve sahibinin sorumlulukları MADDE 12- (1) Veteriner tıbbî ürünlerinin üretimi, ithalâtı, ihracatı, kullanımı, paketlenmesi, etiketlenmesi, tanıtımı, nakliyesi, depolanması, toptan ve perakende satışı, reçeteli ya da reçetesiz satışı, temin şekilleri ile ilgili faaliyet, onay ve kontrolüne ilişkin işlemler Bakanlık tarafından yürütülür. (2) Veteriner tıbbî ürünlerinin üretimi, ithalâtı, ihracatı ve piyasaya arzı için Bakanlıktan onay alınması zorunludur. Veteriner tıbbî ürünlerinin onaylanması başvuru dosyasında yer alması gereken bilgi ve belgeler ile onaya ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir. (3) Veteriner biyolojik ürünler hariç veteriner sağlık ürünlerinin onayı, kimyager, kimya mühendisi, eczacı veya veteriner hekim olan gerçek kişilere veya bu kişilerden birini istihdam eden tüzel kişilere verilir. Veteriner biyolojik ürünlerin onayı veteriner hekimlere verilir. (4) Bakanlık, insan, hayvan ve çevreye olan ciddi olumsuz etkileri sebebiyle, bazı maddelerin veteriner sağlık ürünleri üretiminde kullanılmalarını, tüm hayvanlara ya da belli bir hayvan grubuna uygulanmalarını yasaklayabilir, kısıtlayabilir ya da kullanımına ancak belli kurallara bağlı olarak izin verebilir. (5) Bakanlık, jenerik tıbbî ürünlerin ülke içerisinde veya başka bir ülkede, Bakanlık tarafından belirlenen süre kadar kullanımda olan ve güvenli olduğu kayıtlar ile kanıtlanan orjinal bir veteriner tıbbî ürünün esas itibarı ile aynı veya biyoeşdeğer olduğunun kanıtlanması hâlinde, bu maddenin birinci fıkrası uyarınca belirlenecek onaya ilişkin dosya bilgilerinin bazılarının sunulmaması konusunda istisnaî uygulama yapabilir. Ancak, orjinal veteriner tıbbî ürünlerinin ilk olarak onaylandığı tarihten itibaren, bu amaçla belirlenen süre geçmemiş ise, orijinal veteriner tıbbî ürünün onay sahibinden izin alınmadan jenerik tıbbî ürünler piyasaya arz edilemez. (6) Hayvan sağlığını tehdit eden bir hastalığın ortaya çıkması durumunda bu hastalığa mahsus ülke içinde onaylı veteriner tıbbî ürünleri bulunmadığında Bakanlık, uygun gördüğü tıbbî ürünlerin kullanımına belli şartlar altında geçici olarak izin verebilir. (7) Bakanlıktan onay alınmayan yerlerde veteriner tıbbî ürünlerinin üretimi ve depolanması yasaktır. Onay verilen üretim yerlerinde, onaya esas şartların, farmasötik şekil ve yöntemlerin dışında da üretim yapılması yasaktır. Ancak, Sağlık Bakanlığından onaylı üretim yerlerinde, Bakanlığa bildirimde bulunmak şartıyla, verilen onay doğrultusunda üretim yapılabilir. (8) Veteriner tıbbî ürünleri; veteriner hekimler, eczacılar, kimya mühendisleri veya kimyagerlerin sorumluluğunda üretilir. Bu ürünlerin kalite kontrolü, Bakanlık tarafından uygun görülen laboratuvarlarda yukarıda belirtilen meslek mensupları tarafından yapılır. Veteriner biyolojik ürünlerin üretim ve kalite kontrolleri sadece veteriner hekimler tarafından yapılır. Veteriner sağlık ürünlerinin etkinlik ve güvenlik değerlendirme çalışmaları veteriner hekimler tarafından yapılır. (9) Veteriner biyolojik ürün üretim yerlerinde sağlık koruma bandı uygulanır. (10) Bakanlıkça belirlenen üretim koşullarına ve onaya esas dosyasındaki ürün standartlarına uymayan veteriner tıbbî ürünleri hatalı kabul edilir. Bu hatalı veya son kullanma tarihi geçen veteriner tıbbî ürünlerin piyasaya arz edilmesi ve kullanımı yasaktır. Piyasaya arz edilmiş, ancak etiketleme ve paketleme kurallarına uymayan veya hatalı veteriner tıbbî ürünleri, onay sahipleri tarafından piyasadan geri toplanır. Veteriner biyolojik ürünler dışındaki veteriner tıbbî ürünlerin, bu hatası giderilebildiği takdirde, piyasaya yeniden arzına izin verilebilir. (11) Onaya esas özelliklerini kaybeden veya son kullanma tarihi geçen veteriner tıbbî ürünleri, masrafı sahibine ait olmak üzere imha ettirilir. Onay koşullarının değişmesi, ürünün beklenen etkiyi göstermemesi veya ciddi istenmeyen etkilerin görülmesi, onaya esas formül ve spesifikasyonlarına uyulmaması gibi hususların tespiti hâlinde veteriner tıbbî ürünlerinin onayı askıya alınabilir veya iptal edilebilir. (12) Veteriner tıbbî ürün onay sahibi, ürünlerinin etkinliği, güvenliği, kalitesi ve dağıtımı ile ilgili tüm hususlardan sorumludur. Veteriner tıbbî ürüne, Bakanlık tarafından onay verilmiş olsa dahî sonradan istenmeyen etkilerinin ortaya çıkması durumunda, onay sahibinin sorumluluğu ortadan kalkmaz. (13) Veteriner tıbbî ürün onay sahibi, Bakanlıkça belirlenen kayıtları tutmak, her türlü değişikliği bildirmek, talep edilen bilgi ve belgeyi zamanında Bakanlığa vermek zorundadır. (14) İthal edilecek veteriner tıbbî ürünü, iyi üretim uygulamalarının uygulandığı yerlerde üretilmiş ve orijin ülkede onaylı ve piyasaya arz edilmiş olmalıdır. İthal edilmek istenen veteriner tıbbî ürünü orijin ülkede piyasaya arz edilmemiş ise Bakanlık piyasaya arz edilmeme gerekçesini ister, yapacağı değerlendirme sonucuna göre karar verir. (15) Araştırma, test ve onay işlemlerinde kullanılacak maddeler ile yurt dışından bağışlanacak veteriner tıbbî ürünlerinin yurda girişine ticarete konu olmamak kaydıyla ithalât şartları aranmaksızın Bakanlıkça belirlenecek şartlar dâhilinde izin verilebilir. (16) Ülkemizdeki hayvanlara uygulanmak üzere ithal edilecek veteriner biyolojik ürünlerdeki suşlar ülkemizde bulunan hastalık yapan antijenik suşlarla uyumlu olmalıdır. (17) Tıbbî olmayan veteriner sağlık ürünlerinin üretimi, ithalâtı, ihracatı, kullanımı, paketlenmesi, etiketlenmesi, tanıtıcı bilgileri, tanıtımı, depolanması, piyasaya arzı, reçeteli ya da reçetesiz satışı ve kontrolüne ilişkin esaslar Bakanlık tarafından belirlenir. (18) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
Veteriner tıbbî ürünlerinin toptan ve perakende satışı, tanıtımı MADDE 13- (1) Veteriner tıbbî ürünlerinin depolandığı, toptan ve perakende satışının yapıldığı yerler için Bakanlıktan onay alınması zorunludur. Veteriner biyolojik ürünler dışındaki veteriner tıbbî ürünlerinin toptan satışı, ecza depoları ve veteriner ecza depoları kanalıyla, perakende satışları ise eczaneler, veteriner klinik, poliklinik ve hayvan hastaneleri kanalıyla yapılır. Belirtilen yerlerin dışında satış amaçlı bulundurulması, depolanması, satılması ve dağıtılması yasaktır. Ancak, Bakanlıkça izin verilmiş süs kuşları ile akvaryum ve egzotik süs hayvanlarını satan iş yerlerinde veteriner biyolojik ürünler dışındaki sadece bu hayvanlara mahsus olan tıbbî ürünler satılabilir. (2) Veteriner biyolojik ürünlerin satış kanalları ile ilgili esaslar Bakanlık tarafından belirlenir. (3) Veteriner tıbbî ürünlerini depolayanlar, toptan ve perakende ticaretini yapanlar, alış ve satış ile ilgili kayıtları tutmak, Bakanlığın satış ile ilgili belirlediği kurallara uymak, uygun şartlarda muhafaza etmek ve denetimlerde her türlü kolaylığı göstermek zorundadırlar. (4) Psikotropik ve narkotik veteriner tıbbî ürünleri, bu Kanun hükümlerine ilave olarak uyuşturucularla ilgili özel kanunlara da tâbidir. Psikotropik ve narkotik veteriner tıbbî ürünleri sadece klinisyen veteriner hekimlere, veteriner fakültelerinin ilgili birimlerine satılabilir, bu ürünler sadece veteriner hekimler tarafından uygulanır ve Bakanlığın izni olmadıkça herhangi bir kuruluşa, şahsa ve veteriner hekimlere dahi devredilemez ve satılamaz. Bu tür sağlık ürünleri için azaltılmış olsa dahi tanıtım numunesi hazırlanamaz. (5) Onaylı veteriner tıbbî ürünlerin tanıtımı, kitlesel iletişim araçlarıyla, sadece ticarî adı, farmasötik şekli ve bir birimdeki etkin madde ve miktarını belirtecek kısa hatırlatıcı şekilde yapılabilir. Detaylı bilgilendirici tanıtım ise yazılı meslekî basın vasıtalarıyla veya doğrudan veteriner hekimlere yapılabilir. Psikotropik ve narkotik etkili veteriner tıbbî ürünlerinin kitlesel iletişim vasıtalarıyla hatırlatıcı ya da bilgilendirici tanıtımı yapılamaz. (6) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
Veteriner tıbbî ürünlerin uygulanması MADDE 14- (1) Veteriner hekim, uygulayacağı veya tavsiye edeceği, reçeteye tâbi veteriner tıbbî ürünler ve terkipler için, reçete düzenlemek, ilgilisine vermek, ilgili kayıtları tutmak ve talep edildiğinde Bakanlığa sunmak zorundadır. (2) Veteriner tıbbî ürünleri, kullanıma arz edilen haliyle ve etiket veya tanıtıcı bilgileri esas alınarak uygulanır. Etiket dışı uygulamada sorumluluk uygulayana ve uygulanmasına izin verene aittir. (3) Veteriner biyolojik ürünleri veteriner hekim veya yardımcı sağlık personeli tarafından uygulanır.
DÖRDÜNCÜ KISIM Bitki Sağlığı
BİRİNCİ BÖLÜM Zararlı Organizmaların Kontrolü ve Yükümlülükler, Bitki Hastalık ve Zararlıları Tazminatı, Kayıt ve Bitki Pasaportu
Zararlı organizmaların kontrolü ve yükümlülükler MADDE 15 - (1) Bitki ve bitkisel ürünler üzerinde zarar yapan organizmaların yurt içine girişi ve yurt içinde yayılmasını engellemek için aşağıdaki esaslar uygulanır. a) Bakanlık, bitki ve bitkisel ürünler ile zararlı organizma taşıma ihtimali bulunan diğer ürünlerdeki zararlı organizmalarla ilgili inceleme, teşhis, gerekli kontrol ve koruma tedbirlerini almakla yükümlüdür. b) Bakanlık, herhangi bir bölgede zararlı organizma şüphesi veya zararlı organizmanın salgın hâlinde ortaya çıkması durumunda, zararlı organizmaların araştırılması, yayılmasının önlenmesi için gerekli kontrol, numune alma, teşhis ve diğer incelemeler gibi zararlı organizmaların yayılmasına sebep olabilecek ekim ve dikiminin sınırlanması ve ürünlerin satışının yasaklanması ve imhası dâhil her türlü tedbiri almaya, uygulamaya veya uygulatmaya yetkilidir.c) Bakanlık, zararlı organizmalarla ilgili olarak ulusal ve yerel düzeyde yıllık kontrol ve mücadele programları hazırlar, uygular veya uygulatır. Ulusal ve yerel düzeyde acil eylem planı hazırlar, hazırlatır ve uygulanmasını sağlar. ç) Bakanlık bitki ve bitkisel ürünlerde tazminata tâbi bitki hastalık ve zararlıları ile karantinaya tâbi zararlı organizmaların listelerini belirler. d) Bakanlık yabancı bir ülkede herhangi bir zararlı organizma görülmesi durumunda, zararlı organizmanın türüne göre bu ülkenin tamamından veya belirli bir bölgesinden, bulaşmaya neden olabilecek bitki ve bitkisel ürünlerin ülkeye girişine ve transit geçişine özel şartlar, sınırlama veya yasak getirebilir. Sınırlama ve yasak kapsamı zararlı organizmaların seyrine göre daraltılabilir veya genişletilebilir. (2) Zararlı organizmalara karşı yapılacak mücadelenin kuralları Bakanlıkça belirlenir. Mücadelenin Bakanlıkça belirlenen kurallara göre yapılması zorunludur. (3) Devlet ormanlarında bulunan zararlı organizmalarla yapılacak mücadele hizmetleri Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından yapılır. Zararlı organizmalarla yapılacak mücadelenin hem orman hem tarım sahalarını ilgilendirmesi halinde, mücadele bu Kanun hükümleri çerçevesinde Bakanlık ve Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından işbirliği halinde yürütülür.(4) Bakanlık zararlı organizmalarla ilgili bildirim sistemini kurar ve işletilmesini sağlar. (5) Bir yerde zararlı organizmanın salgın hâlinde ortaya çıkması durumunda, başta üreticiler olmak üzere haberdar olanlar Bakanlığa bildirim yapmakla yükümlüdür. (6) Bakanlık, bazı zararlı organizmalar için özel koruma veya karantina bölgeleri oluşturabilir, oluşturulan bu bölgelerde bazı zararlı organizmalarla bulaşık bitki ve bitkisel ürünlerin giriş ve çıkışına yasaklama veya kısıtlama getirebilir, temiz alanlar için de korunmuş bölgeler ilan edebilir. (7) Bakanlık, işlenmiş olsa dahi bitki ve bitkisel ürünler dışında kalan, bünyesinde zararlı organizma taşıma riski bulunan diğer maddelerle ilgili de bitki sağlığı ile ilgili önlemleri almaya, uygulamaya ve uygulatmaya yetkilidir. (8) Ambalaj malzemesi olarak kullanılacak ahşap ambalaj malzemelerinden onay alınması gerekenler Bakanlıkça belirlenir. Belirlenen ahşap ambalaj malzemelerini üretecekler Bakanlıktan onay almak zorundadır. (9) Ticari olarak fidan, fide, çelik, tohum, yumru, soğan gibi üretimde kullanılacak her türlü bitki yetiştiriciliğini yapanlar Bakanlıktan onay almak ve yetiştirme süresince Bakanlıkça belirlenen kurallara uymak zorundadır. (10) Topraklarında, bitkilerinde veya bitki bulundurulan, işlenen, pazarlanan iş yerlerinde, özel orman veya ağaçlıklarında Bakanlıkça mücadelesi istenen zararlı organizma tespit edilmesi halinde, sahipleri veya ilgilileri Bakanlıkça istenen önlemleri almak ve mücadele yapmakla yükümlüdür. (11) Zararlı organizma ile mücadeleyi üreticilere hizmet sunacak şekilde yapacak olan gerçek ve tüzel kişiler Bakanlıktan onay almak zorundadır. (12) İl Özel İdareleri zararlı organizmalarla mücadele ve kontrollerde Bakanlığa yardımcı olmak ve bu amaçla bütçe ayırmakla yükümlüdür. (13) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
Bitki hastalık ve zararlıları tazminatı MADDE 16 (1) Bakanlık tarafından belirlenen tazminata tâbi bitki hastalık ve zararlıları nedeniyle imhasına karar verilen ürünler için Bakanlık tarafından belirlenen oranlarda ürün sahiplerine tazminat ödenir. (2) Bakanlık tarafından ekimi ve dikimi kısıtlanmış veya yasaklanmış alanlarda üretim yapanlar, üretim materyalleriyle ilgili Bakanlık tarafından belirlenmiş kurallara aykırı olarak üretim yapanlar ve yanlış beyanda bulunanlar ile kamu kurum ve kuruluşlarına ait ürünler için tazminat ödenmez. (3) Bakanlıkça belirlenen bitki hastalık ve zararlıları nedeniyle imha edilen ürünlerin tazminata esas değerlerini tespit etmek üzere kıymet takdir komisyonu oluşturulur. Komisyon, Bakanlık temsilcisi olarak Bakanlıkta görevli bir ziraat mühendisi, mülki idari amirinin göstereceği bir bilirkişi ve Ziraat Odasından bir temsilciden oluşur. (4) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir. Tazminatların ödenmesine ilişkin usul ve esaslar belirlenirken Maliye Bakanlığı’nın görüşü alınır.
Kayıt ve bitki pasaportu Madde 17- (1) Bakanlıkça belirlenen bitkileri ve bitkisel ürünleri üretenler, ithal edenler, depolayanlar ve dağıtımını yapanlar Bakanlık tarafından belirlenen kurallara uygun olarak Bakanlığa kayıtlarını yaptırmak zorundadır. (2) Bakanlık tarafından belirlenen bitki ve bitkisel ürünlerin sevkini yapacak gerçek ve tüzel kişiler bitki pasaportu almak zorundadır. Bitki pasaportları ile ilgili kurallar, iş ve işlemler ile pasaport modelleri Bakanlıkça belirlenir. (3) Bu maddenin uygulanmasıyla ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
İKİNCİ BÖLÜM Bitki Koruma Ürünlerinin Onayı, Üretimi ve Sahibinin Sorumlulukları, Toptan ve Perakende Satışı, Tanıtımı, Uygulanması
Bitki koruma ürünlerinin onayı, üretimi ve sahibinin sorumlulukları MADDE 18 (1) Bitki koruma ürünlerinin üretimi, ithalâtı, ihracatı, kullanımı, paketlenmesi, etiketlenmesi, tanıtımı, nakliyesi, depolanması, toptan ve perakende satışı, reçeteli ya da reçetesiz satışı, temin şekilleri ile ilgili faaliyet, onay ve kontrolüne ilişkin işlemler Bakanlık tarafından yürütülür. (2) Bitki koruma ürünlerinin üretimi, ithalâtı, ihracatı ve piyasaya arzı için Bakanlıktan onay alınması zorunludur. Bitki koruma ürünlerinin onaylanması başvuru dosyasında yer alması gereken bilgi ve belgeler ile onaya ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir. Onaya ilişkin bilgilerin gizliliği esastır. (3) Bakanlık, insan, hayvan, bitki ve çevreye olan ciddi olumsuz etkileri sebebiyle, bazı maddelerin bitki koruma ürünleri üretiminde kullanılmalarını, tüm bitkilere ya da belli bir bitki grubuna uygulanmalarını yasaklayabilir, kısıtlayabilir ya da kullanımına ancak belli kurallara bağlı olarak izin verebilir. (4) Bakanlık, jenerik bitki koruma ürününün ülke içerisinde veya başka bir ülkede kullanımda olan ve güvenli olduğu kayıtlar ile kanıtlanan orjinal bir bitki koruma ürününün esas itibarı ile aynı veya eşdeğer olduğunun kanıtlanması hâlinde, bu maddenin birinci fıkrası uyarınca belirlenecek onaya ilişkin dosya bilgilerinin bazılarının sunulmaması konusunda istisnaî uygulama yapabilir. Ancak, orjinal bitki koruma ürününün ilk olarak onaylandığı tarihten itibaren patent süresi bitmemiş bitki koruma ürününün onay sahibinden izin alınmadan jenerik bitki koruma ürünü piyasaya arz edilemez. (5) Bitkisel üretimi tehdit eden bir zararlı organizmanın ortaya çıkması durumunda bu zararlı organizmaya mahsus ülke içinde onaylı bitki koruma ürünleri bulunmadığında Bakanlık, uygun gördüğü ürünlerin kullanımına belli şartlar altında geçici olarak izin verebilir. (6) Bakanlıktan onay alınmayan yerlerde bitki koruma ürünlerinin üretimi ve depolanması yasaktır. Onay verilen üretim yerlerinde, onaya esas şartların ve spesifikasyona uygunluğu dışında da üretim yapılması yasaktır. (7) Bitki koruma ürünleri; ziraat mühendisleri, kimya mühendisleri veya kimyagerlerin sorumluluğunda üretilir. Bu ürünlerin kalite kontrolü, Bakanlık tarafından uygun görülen laboratuvarlarda yukarıda belirtilen meslek mensupları tarafından yapılır. (8) Bakanlıkça belirlenen üretim koşullarına ve onaya esas dosyasındaki ürün spesifikasyonlarına uymayan bitki koruma ürünleri hatalı kabul edilir. Bu hatalı ve son kullanma tarihi geçen bitki koruma ürünlerinin piyasaya arz edilmesi ve kullanımı yasaktır. Piyasaya arz edilmiş, ancak etiketleme ve paketleme kurallarına uymayan veya hatalı bitki koruma ürünleri, onay sahipleri tarafından piyasadan geri toplanır. Etiket ve paketleme hatası olan bitki koruma ürünlerinin bu hatası giderilebildiği takdirde, piyasaya yeniden arzına izin verilebilir. (9) Onaya esas özelliklerini kaybeden bitki koruma ürünleri ile son kullanma tarihi geçen bitki koruma ürünleri, masrafı sahibine ait olmak üzere imha ettirilir. Onay koşullarının değişmesi, ürünün beklenen etkiyi göstermemesi veya beklenmeyen etkilerin görülmesi, onaya esas formül ve spesifikasyonlarına uyulmaması gibi hususların tespiti hâlinde bitki koruma ürünlerinin onayı askıya alınabilir veya iptal edilebilir. (10) Bitki koruma ürünü onay sahibi, ürünlerinin etkinliği, güvenliği, kalitesi ve dağıtımı ile ilgili tüm hususlardan sorumludur. Bitki koruma ürününe, Bakanlık tarafından onay verilmiş olsa dahi sonradan istenmeyen etkilerinin ortaya çıkması durumunda, onay sahibinin sorumluluğu ortadan kalkmaz. (11) Bitki koruma ürününün onay sahibi, Bakanlıkça belirlenen kayıtları tutmak, her türlü değişikliği bildirmek, talep edilen bilgi ve belgeyi zamanında Bakanlığa vermek zorundadır. (12) İthal edilecek bitki koruma ürünü orijin ülkede onaylı ve piyasaya arz edilmiş olmalıdır. İthal edilmek istenen bitki koruma ürünü orijin ülkede piyasaya arz edilmemiş ise Bakanlık piyasaya arz edilmeme gerekçesini ister, yapacağı değerlendirme sonucuna göre karar verir. (13) Araştırma, test ve onay işlemlerinde kullanılacak maddeler ile yurt dışından bağışlanacak bitki koruma ürünlerinin yurda girişine ticarete konu olmamak kaydıyla ithalât şartları aranmaksızın Bakanlıkça belirlenecek şartlar dâhilinde izin verilebilir. (14) Zararlı organizma mücadelesinde kullanılacak alet ve makineler ile bitki koruma ürünü dışında kalan diğer ürünlerin onayı, üretimi, ithalatı, etiketlenmesi, piyasaya arzı, kullanımı ve kontrolüne ilişkin esaslar Bakanlık tarafından belirlenir. (15) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
Bitki koruma ürünlerinin toptan ve perakende satışı, tanıtımı MADDE 19 (1) Bitki koruma ürünlerinin depolandığı, toptan ve perakende satışının yapıldığı yerler için Bakanlıktan onay alınması zorunludur. Toptan satışlar toptancı bayiler, perakende satışlar ise perakendeci bayiler tarafından yapılır. Belirtilen yerlerin dışında satış amaçlı bulundurulması, depolanması, satılması ve dağıtılması yasaktır. Zararlı organizma mücadelesinde kullanılan diğer bitki koruma ürünleri ile zirai mücadele alet ve makinelerinin satış kanalları ile ilgili esaslar Bakanlık tarafından belirlenir. (2) Bitki koruma ürünlerini depolayanlar, toptan ve perakende satışını yapanlar, alış ve satış ile ilgili kayıtları tutmak, Bakanlığın satış ile ilgili belirlediği kurallara uymak, uygun şartlarda muhafaza etmek ve denetimlerde her türlü kolaylığı göstermek zorundadırlar. (3) Onaylı bitki koruma ürünlerinin tanıtımı, kitlesel iletişim araçlarıyla, sadece ticarî adı, formulasyon şekli ve etkili olduğu alanı belirtecek kısa hatırlatıcı şekilde yapılabilir. Detaylı bilgilendirici tanıtım ise yazılı meslekî basın vasıtalarıyla veya doğrudan ziraat mühendislerine yapılabilir. (4) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
Bitki koruma ürünlerinin uygulanması MADDE 20- (1) Bakanlıkça bitki koruma ürünleri için reçete düzenleme yetkisi verilenler, reçeteye tâbi bitki koruma ürünleri için reçete düzenlemek, ilgilisine vermek, ilgili kayıtları tutmak ve talep edildiğinde Bakanlığa sunmak zorundadır. (2) Bitki koruma ürünleri, ürünle ilgili etiket bilgilerindeki tavsiyesine uygun şekliyle uygulanır. Etiket dışı uygulamada sorumluluk uygulayana ve uygulanmasına izin verene aittir. (3) Kullanılan bitki koruma ürünlerinin artık ve ambalajları kullanıcıları tarafından uygun şekilde imha edilmek zorundadır. (4) Bitki koruma ürünlerini kullananlar Bakanlıkça istenen kayıtları tutmak ve istendiğinde Bakanlığa sunmak zorundadır. (5) Zararlı organizma mücadelesi yapılan alanlarda yapılan kontroller sonucunda, ürünlerde tavsiye dışı bitki koruma ürünlerinin kullanılması ve belirlenen limitlerin üzerinde kalıntı bulunması halinde, Bakanlık, ürünlerin hasadını geciktirebilir veya imha ettirebilir. (6) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
BEŞİNCİ KISIM Gıda ve Yem
BİRİNCİ BÖLÜM Gıda ve Yem Güvenliği, Sorumluluklar, Gıda Kodeksi, Etiketleme ve İzlenebilirlik, Sunum ve Reklâm, Tüketici Haklarının Korunması
Gıda ve yem güvenliği şartlarıMADDE 21– (1) Gıda güvenliği şartları aşağıdaki gibidir.a) İnsan sağlığı için tehlike oluşturan ve tüketime uygun olmayan gıda piyasaya arz edilemez.b) Gıdanın güvenliği; üretim, işleme ve dağıtım aşamaları, etiket bilgileri ve sağlıkla ilgili uyarı niteliğindeki bilgiler ile insanlar tarafından günlük normal kullanım koşulları dikkate alınarak belirlenir.c) Gıdanın insan sağlığına zararlı olup olmadığı; tüketenin sağlığı üzerinde hemen, kısa veya uzun vadede oluşturabileceği muhtemel etkileri, birikerek artan muhtemel toksik etkileri, belirli bir sağlık duyarlılığı olan tüketici gruplarında ise, bu tüketicilerin özel duyarlılıkları dikkate alınarak değerlendirilir. ç) Kokuşmuş, bozulmuş, çürümüş gıda, tüketime uygun olmayan gıda olarak değerlendirilir. Yabancı madde veya bulaşan ihtiva eden gıdaların tüketime uygun olup olmadığı kullanım amacı dikkate alınarak değerlendirilir.d) Bir seri, parti veya sevkıyattaki gıdanın bir bölümünün güvenli olmadığının belirlenmesi hâlinde, geri kalanının güvenli olduğuna dair kanıt bulunmaması durumunda, bütün seri, parti veya sevkıyatın güvenli olmadığı kabul edilir. e) Bir gıda, mevzuat bakımından uygun olsa bile, gıdanın güvenli olmadığına dair şüphe oluşması hâlinde, Bakanlık tedbir amacıyla söz konusu gıdanın piyasaya arzını kısıtlayabilir veya piyasaya arz edilen gıdayı geri toplatabilir. (2) Yem güvenliği şartları aşağıdaki gibidir. a) Güvenli olmayan yem piyasaya arz edilemez ve hayvanlara yedirilemez.b) Yem, kullanım amacına göre, hayvan ve insan sağlığına olumsuz etkileri olduğu veya gıda üreten hayvanlardan elde edilecek gıdaları insan tüketimi için güvensiz kıldığı durumlarda güvenli olmayan yem kabul edilir.c) Bozulmuş, çürümüş, kokuşmuş ve bulaşan ihtiva eden yem tüketime uygun olmayan yem olarak değerlendirilir.ç) Bir seri, parti veya sevkıyattaki yemin bir bölümünün güvenli olmadığının belirlenmesi hâlinde, geri kalanının güvenli olduğuna dair kanıt bulunmaması durumunda, bütün seri, parti veya sevkıyatın güvenli olmadığı kabul edilir.d) Bir yem mevzuat bakımından uygun olsa bile güvenli olmadığına dair şüphe oluşması hâlinde, Bakanlık tedbir amacıyla gıdanın piyasaya arzını kısıtlayabilir veya piyasaya arz edilen yemi geri toplatabilir. (3) Bakanlık, gıda ve yemlere katılması yasak olan maddeler ile gıda ve yemlerde bulunmasına sınır getirilmiş maddelerin üst sınırlarını belirlemeye yetkilidir. (4) Bakanlık, yem katkıları, karma yemler, yem maddeleri, istenmeyen maddeler, özel beslenme amaçlı yemler, hayvan beslemede kullanılan belirli bazı ürünler, ilaçlı yemler ve yemlere ilişkin diğer hususlarla ilgili düzenleme yapmaya yetkilidir. (5) Yeni gıdalar ile genetiği değiştirilmiş yem ve gıdalara ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir. (6) Gıda kodeksine aykırı gıda maddeleri üretilemez, işleme tâbi tutulamaz ve mübadele konusu yapılamaz. (7) Bu Kanun hükümlerine göre uygun bulunan gıda ve yem, bu Kanun hükümlerinin kapsadığı ölçüde güvenli kabul edilir.
Sorumluluklar MADDE 22 – (1) Gıda ve yem işletmecisi ile gıda ile temas eden madde ve malzemeleri üreten işyerleri, gıda ve yem mevzuatının kendi faaliyet alanı ile ilgili hükümlerine uymakla yükümlüdür. (2) Gıda ve yem işletmecisi ürettiği, işlediği, ithal ettiği, satışını veya dağıtımını yaptığı bir ürününün, gıda ve yem güvenliği şartlarına uymadığından şüphelenmesi veya buna ilişkin bir tespitinin olması durumunda, söz konusu ürünü kendi kontrolünden çıktığı aşamadan başlamak üzere, geri toplanması için gerekli işlemleri derhal başlatmak ve konu ile ilgili olarak Bakanlığı bilgilendirmek zorundadır. Ürünün geri toplanması gerektiğinde, geri toplanma nedeni hakkında tüketiciyi doğru ve etkin olarak bilgilendirmek ve gerekli hallerde, tüketiciye ürünün iadesi için çağrıda bulunmak ve son tüketiciye gelebilecek riskleri önlemek amacıyla yapılacak uygulamaları Bakanlığa bildirmekle yükümlüdür. (3) Gıda ve yem işletmecisi, faaliyeti ile ilgili, Bakanlıkça istenen her türlü onay ve kayıt işlemlerini yaptırmak, tutulması zorunlu kayıtları güncel tutmak, faaliyet değişiklikleri veya faaliyetine son vermesi hâlinde Bakanlığı bilgilendirmekle yükümlüdür. (4) Piyasaya arz edilecek gıda ve yemlerden hangilerinin onay alacağı ve bu ürünlerin onayı ilgili hususlar Bakanlıkça belirlenir. Bakanlıktan onay alınmadan bu tür ürünlerin üretimi, piyasaya arzı ve kullanılması yasaktır. (5) Onaya tabi yemlerin ithalatı için Bakanlıktan onay alınması zorunludur. Bakanlıktan onay alınmayan bu ürünlerin piyasaya arzı ve kullanılması yasaktır. (6) Bakanlık, gıda ve yem işletmecilerinin üretim, işleme ve dağıtımın tüm aşamalarında gıda ve yem mevzuatının ilgili hükümlerinin gerekliliklerini yerine getirip getirmediğini belirlemek için resmî kontrolleri yapar, gıda ve yem işletmeleri ile ilgili kayıtları tutar. (7) Gıda ve yem işletmecisi, ürünle ilgili riskin önlenmesi, azaltılması veya ortadan kaldırılması için Bakanlıkla işbirliği yapar. Bakanlıkça alınan önlemlerin uygulanması sırasında hiçbir şekilde engelleme yapamaz. (8) Onaya tâbi gıda ve yem işyerleri, işin nevine göre konu ile ilgili en az lisans eğitimi almış personel çalıştırmak zorundadır. (9) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
Gıda kodeksi MADDE 23 – (1) Bakanlık, gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzemelerle ilgili gerekli asgari teknik ve hijyen kriterleri, bitki koruma ürünü ve veteriner ilaç kalıntıları, katkı maddeleri, bulaşanları, numune alma, ambalajlama, etiketleme, nakliye, depolama esasları ve analiz metotlarını belirleyen gıda kodeksini hazırlar ve yayımlar. Bakanlık, kodeksin hazırlanmasında ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapar ve bu amaçla komisyonlar kurabilir. (2) Bakanlık, uluslararası Kodeks Alimentarius Komisyonu’nun temas noktasıdır ve konu ile ilgili çalışmaları yürütür. (3) Bakanlık, gıda güvenliğine ilişkin veri sağlamak üzere, gerekli gördüğü durumlarda her türlü araştırma, etüt ve proje hizmetlerini yapar veya gerçek ve tüzel kişiler ile uluslararası kuruluşlardan hizmet satın alma yoluyla ile yaptırabilir. (4) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
Gıda ve yemde etiketleme ve izlenebilirlik, sunum ve reklâm, tüketici haklarının korunması MADDE 24 – (1) Piyasaya arz edilecek gıda ve yem, izlenebilirliği de sağlamak amacıyla, uygun şekilde etiketlenmek veya özel hükümlerin gerektirdiği bilgi ve belgelerle uygun şekilde tanımlanmak zorundadır. (2) Gıda ve yem işletmecileri izlenebilirliği sağlamak amacıyla, üretim, işleme ve dağıtımın tüm aşamalarında, gıda ve yemin, gıda amaçlı yetiştirilen hayvanın, gıda ve yeme ilave edilecek her türlü maddenin takibinin yapılabilmesi için, bir sistem oluşturmak ve talep hâlinde bu bilgileri Bakanlığa sunmak zorundadır. (3) Gıda ve yemin şekli, görünümü veya ambalajı, kullanılan ambalaj malzemesi, sergilenme şekli, etiketlenmesi, reklâmı ve sunumu tüketicileri yanlış yönlendiremez. (4) Gıda ve yemde taklit ve tağşiş yapılamaz. (5) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
İKİNCİ BÖLÜM Hızlı Uyarı Sistemi, Acil Durumlar, Kriz Yönetimi, Risk Analizi, Kamuoyunun Bilgilendirilmesi, İhtiyati Tedbirler
Hızlı uyarı sistemi, acil durumlar, kriz yönetimi MADDE 25 – (1) Bakanlık, hayvan ve bitki sağlığı ile gıda ve yem güvenliği konusunda hızlı uyarı ve bilgi bildirimleri için temas noktasıdır. Bakanlık bu hususla ilgili ulusal ve uluslararası kuruluşlarla işbirliği yapar. (2) Bakanlık, hayvan ve bitki sağlığı, gıda ve yem ile ilgili, doğrudan veya dolaylı risk bulunduğuna ilişkin bir bildirim aldığında, gerekli tedbirleri alır veya alınmasını sağlar. Hayvan sahibi ya da hayvan sahibi adına bakıcısı, bitki ve bitkisel ürün sahibi, gıda ve yem işletmecisi Bakanlık tarafından alınan her türlü tedbiri uygulamakla yükümlüdür. (3) Bakanlık, üretilen, işlenen ve dağıtılan ürünler ve canlı hayvanlar ile ilgili, insan, hayvan ve bitki sağlığı, çevre için ciddi bir riskin belirmesi ve mevcut tedbirlerin yetersiz kalması durumunda, söz konusu canlı hayvan veya ürünün piyasaya arzı, kullanımı ve ithalâtını kısıtlayıcı, yasaklayıcı ve ilave her türlü idarî tedbiri almaya ve uygulamaya yetkilidir. Acil durumlarda, hayvan sahibi ya da hayvan sahibi adına bakıcısı, bitki ve bitkisel ürün sahibi, gıda ve yem işletmecisi ve ilgili taraflar, Bakanlıkça alınan her türlü idarî tedbire uymakla yükümlüdür. (4) Bakanlık, mevcut mevzuat hükümleriyle önlenemeyen, giderilemeyen veya kabul edilebilir ölçüde azaltılamayan ya da sadece acil durum önlemlerinin uygulanmasıyla yeterince yönetilemeyen, insan, hayvan ve bitki sağlığına doğrudan veya dolaylı risk teşkil eden kriz durumlarında uygulanmak üzere ilgili taraflar ile işbirliği hâlinde genel bir plan hazırlar, kriz birimi oluşturur.(5) İlgili taraflar kriz durumunda Bakanlıkça alınan her türlü tedbire uymakla yükümlüdür. (6) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
Risk analizi, risk durumunda kamuoyunun bilgilendirilmesi, ihtiyatî tedbirler MADDE 26 - (1) İnsan sağlığının ve yaşamının üst düzeyde korunması amacıyla, tedbirlerin mahiyeti ve koşulların uygun olmaması halleri dışında gıda ve yem mevzuatı risk analizi esasına dayanır. Risk analizi, insan, hayvan ve bitki sağlığının en etkin şekilde korunması esasına göre yapılır. (2) Risk değerlendirmesi yapmak üzere, bağımsız, tarafsız ve şeffaflık esaslarına ve bilimsel kanıtlara göre çalışan risk değerlendirme birimi oluşturulur. Oluşturulan risk değerlendirme birimi ulusal ve uluslar arası benzerî kuruluşlarla işbirliği yapar. (3) Risk yönetimi ve risk iletişimi, risk değerlendirme sonuçları ve bilimsel veriler, tartışılan konu ile ilgili diğer faktörler ve ihtiyatlılık ilkesi dikkate alınarak Bakanlık tarafından yapılır. (4) Bakanlık, bir gıda ve yemin insan ve hayvan sağlığı açısından risk oluşturabileceğinden şüphe duyulmasına ilişkin geçerli nedenlerin olması durumunda, belgelere erişim konusunda yürürlükteki hükümleri saklı kalmak koşuluyla, riskin mahiyeti, ciddiyeti ve büyüklüğüne göre, ürün ve ürün tipine bağlı olarak içerebileceği riskin mahiyeti ile riski önlemek, azaltmak veya yok etmek için alınan ya da alınması plânlanan önlemleri belirleyerek, riskin mahiyeti ve alınan tedbirler hakkında kamuoyunun bilgilendirilmesini sağlar. (5) Mevcut bilgilerin değerlendirilmesi sonucu, herhangi bir gıda veya yemin insan ve hayvan sağlığı üzerinde zararlı bir etkisinin olması ihtimalinin belirmesine karşın, bu etki ile ilgili bilimsel belirsizliklerin bulunması durumunda, kapsamlı bir risk değerlendirmesine imkân sağlayacak daha fazla bilimsel veri elde edilinceye kadar, Bakanlık ihtiyati olarak risk yönetimi tedbirlerine başvurabilir. İlgililerin Bakanlığın belirlediği ihtiyati risk yönetimi tedbirlerine uyması zorunludur. (6) Bakanlık, bitki, bitkisel ürün, gıda, yem ve canlı hayvanlarda pestisit, farmakolojik etkili maddeler, ağır metaller, mikotoksinler ve mikroorganizmalar gibi istenmeyen maddelerin kontrolü amacıyla, numune alarak, gözlem, ölçüm ve değerlendirme yaparak izleme yapar. Elde edilen veriler risk değerlendirmesi ve risk iletişiminde kullanılır. (7) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Sularla İlgili Hükümler, Takviye Edici Gıdalar, Özel Tıbbî Amaçlı Diyet Gıdalar
Sularla ilgili hükümler MADDE 27 – (1) Kaynak suları, içme suları, içme ve kullanma suları, doğal mineralli sular ve tıbbî amaçlı suların üretimi, uygun şekilde ambalajlanması, satışı, ithalât ve ihracatına ilişkin usul ve esaslar Sağlık Bakanlığınca belirlenir. (2) Kendi doğasında bulunmayan herhangi bir katkı veya aroma maddesi ilave edilen kaynak suları, içme suları, doğal mineralli sular ve yapay sodaların üretimi, uygun şekilde ambalajlanması, satışı, ithalat ve ihracat esasları Bakanlıkça belirlenir. (3) Bu maddenin birinci fıkrası ile ilgili usul ve esaslar Sağlık Bakanlığınca, ikinci fıkrası ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
Takviye edici gıdalar, özel tıbbî amaçlı diyet gıdalar MADDE 28 – (1) Takviye edici gıdaların üretim, ithalât, ihracat, kontrolüne ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir. (2) Özel tıbbî amaçlı diyet gıdaların üretim, ithalât, ihracat ve kontrolüne ilişkin usul ve esaslar Sağlık Bakanlığınca belirlenir.
ALTINCI KISIM Hijyen
BİRİNCİ BÖLÜM Hijyen Kuralları, İyi Uygulama Kılavuzları, İşletmelerin Kayıt ve Onayı
Hijyen kuralları, iyi uygulama kılavuzları MADDE 29 - (1) Tüketicilerin azami seviyede korunması amacıyla, Bakanlık, birincil üretim ile ilgili genel hijyen kurallarını, gıda ve yemin üretim, işleme ve dağıtım aşamaları ile ilgili genel ve özel hijyen kurallarını, tehlike analizi ve kritik kontrol noktaları ilkelerine dayalı düzenlemeleri, sağlık işareti, tanımlamaya ilişkin işaretlemeler ve izlenebilirlikle ilgili özel düzenlemeleri kapsayan hijyen kurallarını belirler. (2) Birincil üretim yapanlar ile gıda ve yem işletmecileri, kendi kontrolleri altındaki faaliyet alanı ile ilgili Bakanlıkça belirlenen genel ve özel hijyen kurallarına uymak zorundadır. (3) Birincil üretim hariç olmak üzere, gıda ve yem işletmecisi, tehlike analizi ve kritik kontrol noktaları ilkelerine dayanan gıda güvenliği kurallarını uygulamak ve sürdürmekle yükümlüdür. Gıda ve yem işletmecisi üründe veya ürünün üretim, işleme ve dağıtımının herhangi bir aşamasında değişiklik olması hâlinde, tehlike analizi ve kritik kontrol noktaları ilkelerine dayanan kuralların uygulamasını gözden geçirmek, gerekli değişiklikleri yapmak ve bu değişiklikleri kayıt altına almak zorundadır. (4) Gıda ve yem sektörü için iyi uygulama kılavuzları, Bakanlık gözetiminde ilgili sektör ve kuruluşların işbirliği ile hazırlanır ve Bakanlık onayından sonra yayımlanır. Sektör tarafından yaygınlaştırılması ve kullanımı teşvik edilir. (5) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
İşletmelerin kayıt ve onayı MADDE 30 - (1) Bu Kanun gereği onay alması veya kayıt yaptırması gereken işletme türleri Bakanlıkça belirlenir. Bu işletmeler, kayıt veya onay işlemlerini Bakanlığa yaptırmak zorundadır. (2) Bakanlık, bir işletmenin faaliyetleri ile ilgili mevzuatta belirlenen şartları sürdüremediğini belirlediği durumlarda, şartları karşılamayan faaliyetini durdurur, bu faaliyetle ilgili onayı geçici olarak askıya alır. Bu askıya alma süresi, işletmenin gerekli şartları karşılamasına kadar devam eder. Bu şartların bir yıl içerisinde karşılanamaması hâlinde Bakanlık onayı iptal eder. (3) Gıda ve yem işletmecisi, faaliyetlerinin tamamını veya birkaçını durdurduğunu üç ay içersinde Bakanlığa bildirir, durdurduğu faaliyetle ilgili onay veya kaydı Bakanlıkça iptal edilir. (4) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir. YEDİNCİ KISIMResmî Kontroller
BİRİNCİ BÖLÜM Resmî Kontroller, İtiraz Hakkı, Resmî Sertifikalar, Kontrol Sonucu Uygun Olmayan Canlı Hayvan ve Ürünler, Laboratuvarlar
Resmî kontroller, itiraz hakkı, resmî sertifikalar MADDE 31 - (1) Resmî kontroller, Bakanlık tarafından bu Kanunun amaçları doğrultusunda, birincil üretim aşaması dâhil, bitki, bitkisel ürün, ahşap ambalaj malzemeleri, bitki koruma ürünleri, ziraî mücadele alet ve makineleri, gıda, yem, canlı hayvan ve hayvansal ürünler ile veteriner sağlık ürünlerinin üretim, işleme ve dağıtım aşamalarında uygun sıklıkta, tarafsız, şeffaf ve meslekî gizlilik ilkelerine uygun olarak risk esasına göre, ön bildirim gereken haller dışında önceden haber vermeksizin gerçekleştirilir. Bu kontroller, izleme, gözetim, doğrulama, tetkik, denetim, numune alma ve analiz gibi uygulamaları kapsar. Kontroller Bakanlıkça kontrol yetkisi verilen personel tarafından gerçekleştirilir. Resmî kontrollerde görev alacak personelin sahip olması gereken özellikler ve alması gereken eğitimler Bakanlıkça belirlenir. (2) Kontrol görevlisi, Bakanlık adına bu Kanun hükümleri doğrultusunda resmî kontrolleri yapmaya, kontrol sonucuna göre, her türlü etkiden uzak ve bağımsız olarak karar almaya ve bu Kanunla kendisine verilen yetkiler çerçevesinde, bu Kanunda öngörülen idarî yaptırımları uygulamaya yetkilidir. (3) Kontrol görevlisi, bu Kanun kapsamındaki yerlere kontrol amacıyla girebilir. Kontrol amacıyla, gerek duyulduğunda numune alabilir, alınan numuneler için herhangi bir bedel ödenmez. (4) Bu Kanun kapsamında gıda kontrolü ile ilgili düzenlemeler gıda ile temas eden madde ve malzemeler ve bu işle iştigal eden işyerleri için de uygulanır. (5) Bakanlık, resmî kontrol faaliyetlerini şeffaflık ilkeleri doğrultusunda yürütür, uygun gördüğü hallerde bu yönde sahip olduğu bilgileri, kamuoyunun bilgisine sunar. Ancak, ön araştırma aşamasında veya yürütülmekte olan yasal işlemler, kişisel bilgiler, meslek sırları, müzakerelerle ilgili gizli bilgiler, uluslararası ilişkiler ve ulusal savunma ile ilgili mevzuatla korunan bilgiler saklıdır. (6) İlgililer, resmî kontrol sonuçları hakkında, tebligat yapıldığı tarihten itibaren yedi gün içerisinde Bakanlığa itiraz etme hakkına sahiptir. Ancak, insan,hayvan ve bitki sağlığı için risk oluşturan acil durumlarda, raf ömrü kısa olan veya kolay bozulabilen ürünlerde, beklenmesi mikrobiyolojik analiz sonuçlarını etkileyecek durumlarda, numune alımı ve analiz metotları özel mevzuatla belirlenen ürünler ile ilgili itiraz, işlemin yapıldığı anda yapılır. İtirazdan doğan masraflar sahibine aittir. (7) Veteriner ve bitki sağlık sertifikaları ile diğer sertifikalara ilişkin kurallar, iş ve işlemler ile sertifika modelleri Bakanlıkça belirlenir. (8) Bakanlık, yıllık ve çok yıllık ulusal kontrol planı hazırlar, her yılın sonunda kontrollere ilişkin yıllık rapor düzenler. (9) İlgililer resmî kontroller sırasında gerekli olan her türlü yardım ve kolaylığı sağlamakla yükümlüdür. (10) Bu Kanun kapsamındaki cezaî yaptırımların uygulanması ile ilgili yetkiler hariç, Bakanlık, kontroller ve mücadele hizmetleri ile ilgili uygun göreceği görevler için kurum ve kuruluşları görevlendirebilir. Bakanlık görev verdiği kurum ve kuruluşları verilen görevle ilgili denetler. Görev verilecek kurum ve kuruluşların taşıması gereken özellikler, verilebilecek görevler ile görev verme koşulları Bakanlıkça belirlenir. (11) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
Resmî kontrol sonucu uygun olmayan canlı hayvan ve ürünler MADDE 32 – (1) Bakanlık, resmî kontrol sonucu, mevzuat şartlarını taşımadığı ve insan, hayvan ve bitki sağlığı açısından tehlike oluşturduğu tespit edilen canlı hayvan ve ürünlerle ilgili aşağıdaki önlemlerden bir ya da bir kaçını uygular; a) Canlı hayvan ve ürünün piyasaya arzını, ithalât veya ihracatını kısıtlar veya yasaklar. b) Söz konusu canlı hayvan ve ürün piyasaya arz edilmiş ise, sahibi veya işletmecisi tarafından satışı derhal durdurulur ve piyasadan toplanır. c) Piyasaya arz amacı dışında değerlendirilmesi mümkün olan canlı hayvan ve ürünlerin, Bakanlık ve diğer ilgili kurumların kontrolünde değerlendirilmesine izin verilebilir. ç) Piyasaya arz amacı dışında değerlendirilmesi de mümkün olmayan canlı hayvan ve ürünler, Bakanlığın gözetiminde sahipleri veya işletmecisi tarafından imha edilir. (2) Resmî kontrol sonucu, mevzuat bakımından düzeltilebilecek bir eksiklik tespit edilen ancak gıda ve yem güvenliği ile insan, hayvan ve bitki sağlığı açısından herhangi bir tehlike oluşturmayan ürünlerin, mevzuata uygun hale getirilmesi koşuluyla piyasaya arzına izin verilebilir. (3) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
Laboratuvarlar MADDE 33 – (1) Bu Kanun kapsamında kontrollerle ilgili analizleri veya hastalık ve zararlı organizma teşhisi yapmak üzere, Bakanlık tarafından veya Bakanlıktan onay almak suretiyle gerçek veya tüzel kişiler tarafından laboratuvarlar kurulabilir. Bu laboratuvarların kuruluş ve faaliyetlerine ilişkin usul ve esaslar ile onay şartları Bakanlıkça belirlenir. (2) Resmî kontrollerle ilgili numunelerin analizleri, Bakanlık laboratuvarlarında veya Bakanlık tarafından yetki verilen diğer laboratuvarlarda yapılır. (3) Bakanlık laboratuvarı veya onaylanmış laboratuarlarda yapılamayan analizler için, analizlerin yapılması hususunda Bakanlık her türlü tedbiri almaya yetkilidir. (4) Bakanlıkça onaylanmış laboratuarlarda, yetki verilen konu ile ilgili en az lisans düzeyinde eğitim görmüş sorumlu personel istihdamı zorunludur. Bakanlık gerekli gördüğü konularda ilave eğitim şartı arayabilir. (5) Bakanlık, kontrol ve denetimlerde yapılacak analiz metotlarını belirlemek, laboratuvarlar arasında metot birlikteliğini sağlamak, itiraz ile ilgili teşhis ve analizleri yapmak gibi faaliyetleri yürütmek üzere ulusal referans laboratuvarları kurar veya tayin eder.
İKİNCİ BÖLÜM İthalat ve İhracatta Resmî Kontroller, Gümrükler ve Sınır Kontrol Noktaları
İthalat ve ihracatta resmî kontroller, giriş ve çıkış gümrükleri ve sınır kontrol noktaları MADDE 34 – (1) Ülkeye ürün, canlı hayvan ile sperma, ova, embriyo gibi üreme ürünlerinin, girişi Bakanlığın kontrolüne tâbidir. Bakanlık ithalat koşullarını belirler. (2) Ülkeye girişi yapılacak ürün, canlı hayvan ile sperma, ova, embriyo gibi üreme ürünleri mevzuat hükümlerine uygun olmalıdır. Bakanlık, bu fıkrada sayılan canlı hayvan ve ürünlerin mevzuat hükümlerine uygun olup olmadığı ile ilgili resmî kontrolleri yürütür. Mevzuata uygun olmayanların ülkeye girişine izin verilmez. (3) İthalatçı veya maldan sorumlu yetkili temsilcisi, ülkeye giriş yapacak canlı hayvan ve ürünlerle ilgili Bakanlığa ön bildirimde bulunmak zorundadır. (4) Gümrük ve Serbest Bölge Müdürlükleri, Bakanlığın izni olmaksızın canlı hayvan ve hayvansal ürünler ile bitki ve bitkisel ürünlerin ülkeye, serbest bölgelere veya serbest depolara girişine veya buralarda herhangi bir işleme tâbi tutulmasına izin veremez. (5) Hayvansal olmayan ürünlerle ilgili karantina tedbirlerine ilişkin bilinen veya yeni ortaya çıkan riskli durumlarda, Bakanlığın bildirimi hâlinde, ilgili gümrük ve Serbest Bölge Müdürlükleri bu malların ülkeye, serbest bölgelere veya serbest depolara girişine izin vermez. (6) Bakanlık gümrük depolarına ve serbest bölgelere canlı hayvan ve ürünlerin girişi, depolanması ve transit geçişlerinde insan, bitki ve hayvan sağlığının korunmasına yönelik özel uygulamalar getirebilir. (7) Bakanlık, bu Kanun kapsamında ülkeye giriş yapacak ve kontrole tâbi tutulacak canlı hayvan ve ürünlerle ilgili ülke, tesis, ürün, faydalı ve zararlı organizma listelerini hazırlar ve Gümrük Müsteşarlığına bildirir. (8) Bakanlık, ülkeye giriş yapacak canlı hayvan ve ürünlerle ilgili insan, bitki ve hayvan sağlığı yönünden herhangi bir risk görmesi durumunda gerekli güvenlik önlemlerini almaya yetkilidir. (9) Bakanlık, resmî kontrol sonucu ülkeye girişi uygun olmayan canlı hayvan ve ürünleri alıkoyar. Sahibinin bilgisi dâhilinde aşağıdaki önlemlerden birini uygulatır. Bu iş ve işlemler için yapılacak tüm masraflar sahibi tarafından karşılanır. İmha ve itlaf hâlinde sahiplerine Bakanlıkça herhangi bir tazminat ödenmez. a) Karantina altına alınır, b) Geri gönderilir, c) Özel işleme tâbi tutulur, ç) Esas kullanım amacı dışında başka bir amaçla kullanılmasına izin verilir, d) İtlaf ve imha edilir. (10) Ülkeye girişi sırasında kontrol zorunluluğu olmayan, ancak piyasa denetiminde uygunsuzluğu belirlenen ithal ürünlerle ilgili, Bakanlık, gerek görüldüğünde toplatılmasını sağlar ve bu maddenin dokuzuncu fıkrasında belirtilen önlemlerden birini uygular. (11) Bu maddenin dokuzuncu ve onuncu fıkralarında sözü edilen önlemler, insan, bitki ve hayvan sağlığı ile çevre için doğrudan ya da dolaylı herhangi bir olumsuz etkiye sebep olmayacak şekilde uygulanır. (12) Canlı hayvan ve ürünlerin ihracatında yapılan resmî kontrollerde, alıcı ülkenin farklı bir talebi yok ise, bu Kanun hükümleri dikkate alınır. Sağlık için tehlike oluşturanlar hariç, bu Kanun hükümlerine uygun olmayan ürünler, ancak alıcı ülkeye ürünle ilgili gerekli açıklamalar yapılmak suretiyle ve alıcı ülkenin kabul etmesi durumunda ihraç edilebilir. İhracatçı, Bakanlığın alacağı her türlü tedbire uymakla yükümlüdür. (13) Ülkemizin taraf olduğu ikili veya çoklu anlaşma olması durumunda, ithalatta ve ihracatta söz konusu anlaşmanın hükümleri geçerli olur. (14) İhraç edilen ancak çeşitli nedenlerle geri dönen canlı hayvan ve ürünler, geri dönme sebebi de dikkate alınarak Bakanlıkça dönen ürünün giden ürünle aynı olduğu ile ilgili ayniyat tespiti yapıldıktan sonra resmî kontrole tâbi tutulur. Kontrol sonucu mevzuata uygun olan canlı hayvan ve ürünlerin girişine izin verilir. Uygun olmayan canlı hayvan ve ürünler için aşağıdaki tedbirlerden biri uygulanır: a) Yeniden ihraç edilir, b) Karantina altına alınır, c) Özel işleme tâbi tutulur, ç) Esas kullanım amacı dışında başka bir kullanım amaçlı girişine izin verilir, d) İtlaf ve imha edilir. (15) Bakanlık, canlı hayvan, hayvansal ürünler ile bitki ve bitkisel ürünlerin ülkeye giriş yapacağı sınır kontrol noktaları kurar. Takip ile ilgili bilgi sistemini oluşturur ve işletir. Ülkeye girişi yapılacak diğer ürünlerle ilgili de gümrük giriş kapılarını belirler. (16) Bakanlık, ihraç edilecek canlı hayvan ve ürünlerin gümrük çıkış kapılarını belirler. (17) Gümrük idareleri bu Kanun kapsamındaki canlı hayvan ve ürünlerin ülkeye giriş ve çıkışında Bakanlık ile işbirliği yapar. (18) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Resmî Kontrollerin, Veteriner ve Bitki Sağlığı Hizmetlerinin Finansmanı ve Harcamalar Resmî kontrollerin, veteriner ve bitki sağlığı hizmetlerinin finansmanı ve harcamalarMADDE 35- (1) Bakanlık, bu Kanun kapsamında yürütülen faaliyetler ve yapılan resmî kontroller karşılığı olarak ücret alabilir. Hangi faaliyetlerden ve resmî kontrollerden ne miktarda ücret alınacağı Bakanlıkça belirlenir. (2) Bu Kanun kapsamında elde edilecek gelirlerden 21/12/1967 tarihli ve 969 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Merkez ve Taşra Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında Kanun ile ilgili olanlar, döner sermaye bütçelerine gelir olarak kaydedilir ve bu gelirler öncelikli olarak bu kanun kapsamındaki faaliyetlerin yürütülmesinde kullanılır. Diğer gelirler genel bütçeye gelir kaydedilir. (3) Salgın ve bulaşıcı hayvan hastalıkları ile zararlı organizmaların kontrolü veya eradikasyonu, ulusal veya bölgesel düzeyde uygulanacak mücadele projelerinin hazırlatılması ve uygulanması, mücadelesi, kontrol ve denetim amacıyla alet, malzeme, aşı, ilaç ve benzerlerinin alımı ile acil durumlardaki ihtiyaçlar için döner sermaye bütçelerinden gerekli harcamaları yaptırmaya veya bu amaçla bir işletmeden diğer işletmeye kaynak aktarmaya Tarım ve Köyişleri Bakanı yetkilidir. (4) Bakanlık bütçesine, bu Kanun kapsamındaki görevlerin yerine getirilmesi amacıyla gerekli ödenek konulur. (5) Bu Kanun kapsamında alınacak ücretler her yıl Aralık ayında Bakanlıkça belirlenir. (6) Bakanlık, bu Kanun hükümlerinin uygulanması amacıyla, mesai saatleri dışında yapılması gerekli zorunlu görevler için, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunundaki hakları saklı kalmak kaydı ile personel görevlendirebilir. Bu görevlendirmeler için, görevlendirilen personele, Bakanlık bütçesinden ek ödeme yapılır. Ek ödeme miktarları her yıl Bakanlıkça belirlenir. (7) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Maliye Bakanlığı’nın görüşü alınarak Bakanlıkça belirlenir.
SEKİZİNCİ KISIM Cezaî Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM Cezaî Hükümler, Cezaların Uygulanması, Tahsili, İtirazlar
Cezaî hükümler, cezaların uygulanması, tahsili ve itirazlar MADDE 36 – (1) Hayvan sağlığı, hayvan refahı ve zootekni ile ilgili cezalar aşağıda belirlenmiştir. a) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde hastalıkların yayılmasının önlenmesi amacıyla Bakanlık tarafından alınan tedbirlere uymayanlara bin Türk Lirasından beş bin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir. b) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen, bulaşıcı hayvan hastalığı ya da sebebi belli olmayan hayvan ölümlerini Bakanlığa bildirmeyen hayvan sahipleri ve bakıcıları ile özel veteriner hekimlere bin Türk Lirası, diğer kişilere beş yüz Türk Lirası idarî para cezası verilir. c) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin beşinci fıkrasında belirtilen kişi veya kuruluşlardan, Bakanlık tarafından istenen kayıtları tutmayanlara iki yüz Türk Lirası idarî para cezası verilir, kontrollerde gerekli kolaylığı sağlamayan ve mukavemet edenlere fiil suç oluşturmadığı takdirde beş bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. ç) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin altıncı fıkrasında Bakanlıkça getirilen yasaklama ve kısıtlamalara uymayanlara beş bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. d) Bu Kanunun 5 inci maddesinde belirtilen işlemlerle ilgili olarak alınan tedbirlere uymayan hayvancılık işletmelerine bin Türk Lirası, diğerlerine beş bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. e) Bu Kanunun 7 nci maddesi gereği Bakanlıkça belirlenen kurallara uygun olarak hayvanlarını tanımlatmayan, işletmelerini ve hayvanlarını kayıt altına aldırmayan, gerekli bildirimlerde bulunmayan, kayıt tutmayan hayvan sahiplerine yüz Türk Lirasından beş yüz Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir. Hayvanların tanımlanmasında kullanılan malzemelerde veya kayıtlarında tahrifat yapanlara beş bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Tanımlanmamış ve belgesiz hayvan kesimi yapan yerlere on bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. f) Bu Kanunun 8 inci maddesi gereği canlı hayvan ve hayvansal ürünlerin sevklerinde Bakanlıkça belirlenen belgeleri bulundurmayan canlı hayvan ve hayvansal ürün sahiplerine sığır cinsi hayvanlar için hayvan başına yüz Türk Lirası, koyun ve keçi türü hayvanlar için hayvan başına yirmi beş Türk Lirası, diğer hayvan türleri ve hayvansal ürünler için araç başına beş yüz Türk Lirası, canlı hayvan ticareti ile uğraşanlar ile canlı hayvan ve hayvansal ürün taşıyan nakil vasıtası sahiplerine bin Türk Lirası, Bakanlıkça izin verilen yerler dışında hayvan satışı yapanlara bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. g) Bu Kanunun 9 uncu maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında yer alan hükümlere aykırı hareket edenlere yüz Türk Lirası, üçüncü fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yer alan hükümlere aykırı hareket edenlere bin Türk Lirası, üçüncü fıkrasının (c) bendinde yer alan hükümlere aykırı hareket edenlere iki bin Türk Lirası, beşinci fıkrası gereği Bakanlıkça belirlenen barınma yerlerine ilişkin kurallara aykırı hareket edenlere yüz Türk Lirası, nakillerle ilgili kurallara aykırı hareket edenlere beş yüz Türk Lirası, kesim öncesi ve kesim sırasındaki kurallara aykırı hareket edenlere iki bin Türk Lirası idarî para cezası, Bakanlıktan onaylı kesim yerleri dışında kesim yapanlara beş bin Türk Lirası idarî para cezası, altıncı ve yedinci fıkrasına aykırı hareket edenlere bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. ğ) Bu Kanunun 10 uncu maddesi ikinci fıkrası gereğince Bakanlıktan onay almadan damızlık yetiştirme faaliyetinde bulunanlara beş bin Türk Lirası idarî para cezası verilir ve hayvanlarının damızlık olarak kullanımına izin verilmez. h) Bu Kanunun 10 uncu maddesi üçüncü fıkrası gereğince Bakanlıktan onay almadan faaliyette bulunanlara on bin Türk Lirası idarî para cezası verilir, faaliyeti durdurulur ve ürünlerin üreme amaçlı kullanımına izin edilmez. ı) Damızlık hayvanla ilgili Bakanlıkça belirlenen vasıfları taşımadığı halde, damızlık vasfı varmış gibi göstererek alıcıları aldatanlara hayvan başına sığır cinsi hayvanlar için bin Türk Lirası, atlar için on bin Türk Lirası, koyun, keçi ve diğer hayvanlar için elli Türk Lirası idari para cezası verilir. i) Bu Kanunun 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrasında belirtilenlerden Bakanlıkça belirlenen kurallara aykırı olarak sahte belge düzenleyenlere, sunanlara veya belgede tahrifat yaparak ilgilileri yanıltanlara hayvan başına sığırlar için beş bin Türk Lirası, atlar için yüz bin Türk Lirası, koyun, keçi ve diğer hayvanlar için beş yüz Türk Lirası idari para cezası verilir ve savcılığa suç duyurusunda bulunulur. Belgeleri iptal edilir. j) Bu Kanunun 11 inci maddesi gereğince Bakanlıktan onay almadan faaliyette bulunanlara beş bin Türk Lirası idarî para cezası verilir ve faaliyetten men edilir.
(2) Veteriner sağlık ürünleri ile ilgili cezalar aşağıda belirlenmiştir.
a) Onaylı olmayan yerlerde veteriner tıbbî ürünü üretimi yapan gerçek ve tüzel kişilere otuz bin Türk Lirası idarî para cezası verilir ve faaliyetten men edilir. Ürünler masrafları sorumlusuna ait olmak üzere piyasadan toplatılır ve imha edilmek üzere mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. b) Veteriner tıbbî ürünle ilgili onay alınmadan veteriner tıbbî ürünü üreten, ithal eden, kaçak olarak ülkeye sokan, satan ve bulunduranlar fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmiyor ise sekiz yüz gün adlî para cezası ile cezalandırılır. Ürünler masrafları sorumlusuna ait olmak üzere piyasadan toplatılır ve imha edilmek üzere müsaderesine karar verilir. Onaylı yerlerde onaylı olmayan veteriner tıbbî ürünlerinin üretilmesi durumunda ayrıca üretim yerinin onayı bir yıl süre ile askıya alınır. c) Gıda değeri olan hayvanlara uygulanması yasaklanan veya bu yönde uyarılar taşıyan maddeleri ihtiva eden veteriner tıbbî ürünlerini gıda değeri olan hayvanlara uygulayanlara dört yüz gün adlî para cezası verilir, uygulayan veteriner hekim ise ceza iki katı uygulanır. Yasaklı maddeler ve yasaklı maddelerin uygulandığı hayvanlardan elde edilen ürünlerin imha edilmek üzere müsaderesine karar verilir. ç) Bakanlıktan onaylı veteriner sağlık ürünlerin analizleri sonucunda, onaya esas dosyasındaki formül veya spesifikasyona uymadığının tespit edilmesi hâlinde, veteriner tıbbî ürünleri için on bin Türk Lirası, veteriner biyolojik ürünleri için yirmi bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Hatalı ürünlerin ilgili serileri onay sahibi tarafından piyasadan toplatılır ve imha edilmek üzere mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. Ürünün piyasadan geri toplatılmaması hâlinde, ürün sahibine ayrıca beş bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. d) Onaylı veteriner sağlık ürünlerinden birini taklit etmek suretiyle sahtesini üreterek piyasaya arz edenler 26/9/2004 tarih ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu daha ağır bir cezayı gerektirmiyor ise bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ve bin gün adlî para cezası ile cezalandırılır. Sorumlular beş yıl süreyle veteriner sağlık ürünleri ile ilgili sahada faaliyet gösteremezler. e) Bu Kanunun 12 inci maddesinin on yedinci fıkrasına göre Bakanlıkça belirlenen düzenlemelere aykırı hareket edenlere beş bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. f) Bu Kanunun 13 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen psikotropik ve narkotik veteriner tıbbî ürünleri ile ilgili hükümlere aykırı hareket edenlere beş bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. g) Bu Kanunun veteriner tıbbî ürünlerinin tanıtımı ile ilgili 13 üncü maddesinin beşinci fıkrasında belirtilen hükümlere aykırı hareket edenlere on bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Fiilin, ticari reklâm ve ilân yoluyla gerçekleşmesi hâlinde 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un ceza hükümleri uygulanır. ğ) Veteriner tıbbî ürünlerini satmaya onaylı satış yerlerinin, onaya esas dosya bilgilerine ve ilgili mevzuata uymadığının tespiti hâlinde, işyeri sahipleri ve sorumluları ürün güvenliğine ilişkin risk oluşturmayan durumlarda ikaz edilir ve düzeltilmesi için süre verilir. Risk oluşturması ve ikaz edilen hususların düzeltilmemesi hâlinde satış yerinin onayı bir aydan bir yıla kadar askıya alınır. h) Veteriner tıbbî ürünleri ile ilgili Bakanlıkça istenen kayıtları tutmayan, veteriner tıbbî ürünlerinin toptan ve perakende satışı ile ilgili kurallara uymayan onay sahibine, üretim yerlerine ve toptan satış depolarına yirmi bin Türk Lirası, perakende satış yerlerine beş bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. ı) Bu Kanunun 13 üncü maddesinde belirtilen yerlerde, ambalajı açılmış, bozuk veya son kullanma tarihi geçmiş veteriner sağlık ürünleri bulunduran ve satan kişilere 26/09/2004 tarih ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu daha ağır bir cezayı gerektirmiyor ise beş yüz Türk Lirası idarî para cezası verilir.
(3) Bitki sağlığı ile ilgili cezalar aşağıda belirlenmiştir.
a) Bu Kanunun 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde zararlı organizmaların yayılmasının önlenmesi amacıyla Bakanlık tarafından alınan tedbirlere uymayanlara bin Türk Lirasından beş bin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir. b) Bu Kanunun 15 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen zararlı organizmalarla yapılacak mücadeleyi Bakanlıkça belirlenen kurallara göre yapmayanlara bin Türk Lirasından beş bin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir. c) Bu Kanunun 15 inci maddesinin beşinci fıkrasında belirtilen salgın hastalık ve zararlıları bildirmeyen üreticilere ve bitki sağlığı hizmetlerini Bakanlıktan onaylı olarak yürütenlere bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. ç) Bu Kanunun 15 inci maddesinin altıncı fıkrasında Bakanlıkça belirlenen yasaklama ve kısıtlamalara ve korunmuş bölgelerle ilgili getirilen kurallara uymayanlara beş bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. d) Bu Kanunun 15 inci maddesinin sekizinci fıkrasında belirtilen Bakanlıkça belirlenen ahşap ambalaj malzemelerini onay almadan üretenlerin faaliyeti durdurulur ve yirmi bin Türk Lirası idari para cezası verilir. Onaylı olduğu halde Bakanlıkça belirlenen kurallara aykırı üretim yapanlara birinci defa on bin Türk Lirası, bir yıl içersinde aynı suçun tekrarı halinde yirmi bin Türk Lirası idarî para cezası verilir, ahşap ambalaj malzemelerinin onay şartlarını kaybeden tesislere belli bir süre verilir, bu süre zarfında üretim askıya alınır, verilen süre sonunda olumsuzlukların giderilmemesi durumunda onayı iptal edilir. e) Bu Kanunun 15 inci maddesinin dokuzuncu fıkrasında belirtilen üretim materyalleri ile ilgili onay almadan üretim yapanların faaliyetine son verilir ve yirmi bin Türk Lirası idarî para cezası verilir, ürüne el konulur ve mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. Onaylı olup da Bakanlıkça belirlenmiş kurallara aykırı hareket edenler on bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. f) Bu Kanunun 15 inci maddesinin onuncu fıkrasında belirtilen yerlerde Bakanlıkça mücadelesi istenen zararlı organizmalarla ilgili mücadeleyi yapmayanlara bin Türk Lirası idarî para cezası verilir, yapmayanlar adına gerekli mücadele Bakanlık tarafından yapılır veya yaptırılır. Mücadele masrafı iki katı olarak, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanuna göre ilgilisinden tahsil edilir. g) Bu Kanunun 15 inci maddesinin on birinci fıkrasına aykırı olarak Bakanlıktan onay almadan faaliyette bulunanlara beş bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bakanlıkça belirlenen kurallara aykırı hareket edenlere iki bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. ğ) Bu Kanunun 17 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen kurallara göre kayıtlarını yaptırmayanlara iki bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. h) Bu Kanunun 17 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen Bakanlıkça belirlenen bitki ve bitkisel ürünleri, bitki pasaportu olmaksızın sevkini yapanlar, bitki pasaportuyla ilgili konulmuş kurallara uymayanlar ile bitki pasaportundaki bilgiler ile nakledilen ürün arasındaki bilgiler arasında uyuşmazlık bulunması halinde beş bin Türk Lirası idari para cezası verilir.
(4) Bitki Koruma ürünleri ile ilgili cezalar aşağıda belirlenmiştir.
a) Onaylı olmayan yerlerde bitki koruma ürünü üretimi yapan gerçek ve tüzel kişilere otuz bin Türk Lirası idarî para cezası verilir ve faaliyetten men edilir. Ürünler masrafları sorumlusuna ait olmak üzere piyasadan toplatılır ve imha edilmek üzere mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. b) Bitki koruma ürünleriyle ilgili onay alınmadan bitki koruma ürünü üreten, ithal eden, kaçak olarak ülkeye sokan, satan ve bulunduranlar fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmiyor ise sekiz yüz gün adlî para cezası ile cezalandırılır. Ürünler masrafları sorumlusuna ait olmak üzere piyasadan toplatılır ve imha edilmek üzere müsaderesine karar verilir. Onaylı yerlerde onaylı olmayan bitki koruma ürünlerinin üretilmesi durumunda ayrıca üretim yerinin onayı bir yıl süre ile askıya alınır. c) Zararlı organizma mücadelesinde uygulanması yasaklanan veya bu yönde uyarılar taşıyan maddeleri ihtiva eden bitki koruma ürünlerini, piyasaya arz edilmek üzere üretilen bitki ve bitkisel ürünlere uygulayanlara dört yüz gün adlî para cezası verilir, uygulayıcı zirai mücadele hizmetini onaylı olarak yapıyor ise ceza iki katı uygulanır. Ürünlerin imha edilmek üzere müsaderesine karar verilir. ç) Bakanlıktan onaylı bitki koruma ürünlerin analizleri sonucunda, onaya esas dosyasındaki formül, spesifikasyona uymadığının tespit edilmesi hâlinde, bitki koruma ürünleri için on bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Hatalı ürünlerin ilgili serileri onay sahibi tarafından piyasadan toplatılır ve imha edilmek üzere mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. Ürünün piyasadan geri toplatılmaması hâlinde, ürün sahibine ayrıca beş bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. d) Onaylı bitki koruma ürünlerinden birini taklit etmek suretiyle sahtesini üreterek piyasaya arz edenler 26/09/2004 tarih ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu daha ağır bir cezayı gerektirmiyor ise bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ve bin gün adlî para cezası ile cezalandırılır. Sorumlular beş yıl süreyle bitki sağlığı ile ilgili sahada faaliyet gösteremezler. e ) Zararlı organizma mücadelesinde kullanılacak alet ve makineler ile bitki koruma ürünü dışında kalan diğer ürünlerin onayı, üretimi, ithalatı, etiketlenmesi, piyasaya arzı, kullanımı ve kontrolüne ilişkin esaslara aykırı hareket edenlere beş bin Türk lirası idari para cezası verilir. f ) Bitki koruma ürünleri ile ilgili Bakanlıkça istenen kayıtları tutmayan, bitki koruma ürünlerinin toptan ve perakende satışı ile ilgili kurallara uymayan onay sahibine, üretim yerlerine ve toptan satış depolarına yirmi bin Türk Lirası, perakende satış yerlerine beş bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. g) Bu Kanunun bitki koruma ürünlerinin tanıtımı ile ilgili 19 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen hükümlere aykırı hareket edenlere on bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Fiilin, ticari reklâm ve ilân yoluyla gerçekleşmesi hâlinde 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un ceza hükümleri uygulanır. ğ) Bitki koruma ürünlerini satmaya onaylı satış yerlerinin, onaya esas dosya bilgilerine ve ilgili mevzuata uymadığının tespiti hâlinde, işyeri sahipleri ve sorumluları ürün güvenliğine ilişkin risk oluşturmayan durumlarda ikaz edilir ve düzeltilmesi için süre verilir. Risk oluşturması ve ikaz edilen hususların düzeltilmemesi hâlinde satış yerinin onayı bir aydan bir yıla kadar askıya alınır. h) Bakanlıkça reçeteli olarak satılması istenen bitki koruma ürünlerini reçetesiz olarak alıp uygulayanlara bin Türk Lirası, reçetesiz olarak satanlara ve Bakanlıkça istenen kayıtları tutmayanlara beş bin Türk Lirası idari para cezası verilir. ı) Bakanlıkça kullanımı yasaklanan bitki koruma ürünlerini reçeteye yazanlara bin Türk Lirası idari para cezası verilir. i) Bitki koruma ürünlerini etiket bilgilerine uygun şekilde kullanmayanlara bin Türk Lirası idari para cezası verilir. j) Bitki koruma ürünlerinin artık ve ambalajları Bakanlıkça belirlenen kurallara göre imha etmeyenlere bin Türk Lirası idari para cezası verilir. k) Bu Kanunun 20 nci maddesinin dördüncü fıkrasına aykırı hareket edenlere bin Türk Lirası idari para cezası verilir. (5) Gıda ve yem ile ilgili cezalar aşağıda belirlenmiştir.
a) Bu Kanunun 21 inci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Bakanlık tarafından belirlenen kurallara aykırı hareket edenlere on bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Ürünlere el konarak mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. b) Bu Kanunun 21 inci maddesinin dördüncü fıkrasına yönelik Bakanlıkça belirlenen düzenlemelere aykırı hareket edenlere iki bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. c) Bu Kanunun 21 inci maddesinin beşinci fıkrasına yönelik Bakanlıkça belirlenen düzenlemelere aykırı hareket edenlere yirmi bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Ürünler masrafları sorumlusuna ait olmak üzere piyasadan toplatılır ve mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. ç) Bu Kanunun 21 inci maddesinin altıncı fıkrasına aykırı hareket edenlere on bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Ürünlerin, insan sağlığı için risk oluşturması durumunda ürünler masrafları sorumlusuna ait olmak üzere piyasadan toplatılır ve mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. Aykırılık sadece etiket bilgilerinden kaynaklanıyor ise idarî para cezası beş bin Türk Lirası olarak uygulanır. d) Bu Kanunun 22 nci maddesinin ikinci fıkrasına aykırı hareket edenlere iki bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. e) Bu Kanunun 22 nci maddesinin üçüncü fıkrasına aykırı hareket edenlerden onaya tâbi işletmelere on bin Türk Lirası, kayıt işlemine tâbi işletmelere beş bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. f) Bu Kanunun 22 nci maddesinin dördüncü fıkrasına aykırı hareket edenlere on bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Piyasaya arz edilmişse ürünlere el konarak mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. g) Bu Kanunun 22 nci maddesinin beşinci fıkrasına aykırı olarak Bakanlıktan onay alınmadan ülkeye yem sokanlara ve piyasaya arz edenlere on bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Piyasaya arz edilmişse ürünlere el konarak mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. ğ) Bu Kanunun 22 nci maddesinin yedinci fıkrası gereği işbirliği yapmayanlara üç bin Türk Lirası idarî para cezası ve Bakanlığın aldığı önlemlerin uygulanması sırasında engelleme yapanlara beş bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. h) Bu Kanunun 22 nci maddesinin sekizinci fıkrasında belirtilen personeli çalıştırmayanlara üç bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. ı) Bu Kanunun 24 üncü maddesinin birinci fıkrasına aykırı hareket edenlere beş bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Fiilin aynı üründe bir yıl içerisinde tekrarı hâlinde ceza on bin Türk Lirası idarî para cezası olarak uygulanır. i) Bu Kanunun 24 üncü maddesinin ikinci fıkrasında Bakanlık tarafından istenen bilgileri vermeyenlere iki bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. j) Bu Kanunun 24 üncü maddesinin üçüncü fıkrasına aykırı hareket eden üretim yerlerine on bin Türk Lirası, perakende işyerlerine bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Fiilin, ticari reklâm ve ilân yoluyla gerçekleşmesi hâlinde 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümleri uygulanır. Etiketteki beyan bilgileri ile içeriğinin ve analitik değerlerinin uymaması halinde bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. k) Bu Kanunun 24 üncü maddesinin dördüncü fıkrasına aykırı olarak taklit ve tağşiş yapanlara on bin Türk Lirası idarî para cezası verilir, taklit ve tağşiş edilmiş ürünlere el konulur ve mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. l) Bu Kanunun 25 inci maddesinin ikinci fıkrası gereği alınan hızlı uyarı bildirimine istinaden Bakanlık tarafından uygulamaya konulan tedbirlere uymayan işyerlerine beş bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Hızlı uyarıya konu olan üründen işyerinde halen bulunuyor ve insan sağlığı açısından risk teşkil ediyorsa, ürünlere el konulur ve mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. Piyasaya dağıtımı yapılmış ise sahibi tarafından piyasadan toplatılır. Ürünün piyasadan toplatılmaması hâlinde ürün sahibine beş bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. m) Bu Kanunun 25 inci maddesinin üçüncü ve beşinci fıkralarında belirtilen acil durumlar ve kriz yönetimi sırasında Bakanlık tarafından alınan tedbirlere uymayanlara beş bin Türk Lirası idarî para cezası verilir, n) Bu Kanunun 26 ncı maddesinin beşinci fıkrası gereği Bakanlık tarafından getirilen ihtiyatî tedbirlere uymayanlara beş bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. o) Bu Kanunun 27 nci maddesinin birinci fıkrasında ve 28 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen ürünlerle ilgili Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen hükümlere aykırı hareket eden işyerlerine on bin Türk Lirası idarî para cezası verilir, istenen şartları yerine getirinceye kadar işyerleri faaliyetten men edilir.
(6) Hijyen ve resmî kontroller ile ilgili cezalar aşağıda belirlenmiştir.
a) Bu Kanunun 29 uncu maddesinin ikinci fıkrası gereğince Bakanlık tarafından belirlenen hijyen kurallarına aykırı hareket eden birincil üretim yapanlara bin Türk Lirası, perakende işyerlerine iki bin Türk Lirası, diğer işyerlerine beş bin Türk Lirası idarî para cezası, üçüncü fıkrasında belirtilen kurallara uymayan yem ve gıda işletmecilerine iki bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. b) Bu Kanunun 30 uncu maddesinin birinci fıkrası gereği Bakanlıktan onay alması gereken işletmelerden, onay almadan üretim yapanlara on bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu işletmelerin faaliyetleri durdurularak ürünlerine el konulur ve mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. c) Bu Kanunun 30 uncu maddesinin birinci fıkrası gereği Bakanlıkça belirlenen süre içinde kayıt yaptırmayan işletmelerin faaliyetleri durdurulur. Üretim yerlerine iki bin Türk Lirası, perakende işyerlerine ise bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. ç) Bu Kanunun 31 inci maddesinin dokuzuncu fıkrasına aykırı olarak kontrollerde gerekli kolaylığı sağlamayan ve mukavemet edenlere beş bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. d) Kontrol sonucu bozulduğu, kokuştuğu, ambalajı ürüne zarar verecek şekilde hasar gördüğü tespit edilen ürün sahiplerine bin Türk Lirasından beş bin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir. Ürünlere el konularak mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. e) Bakanlıktan onay almış veya kayıt yaptırmış olan işyerlerinde yapılan resmî kontroller sırasında, işyerinin tamamının veya bir bölümünün insan sağlığı ve gıda güvenliği, hayvan sağlığı ve yem güvenliği açısından tehlike oluşturması ve acil tedbirleri gerektirmesi durumunda, üretimin tamamı veya tehlike oluşturan bölümünün faaliyetleri durdurulur. Üretim yerlerine beş bin Türk Lirası, perakende işyerlerine bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Eksikliklerini giderinceye kadar faaliyetine izin verilmez. İnsan sağlığı ve gıda güvenliği, hayvan sağlığı ve yem güvenliği açısından tehlike oluşturmayan ve acil tedbirleri gerektirmeyen diğer durumlarda ise, görülen uygunsuzlukların giderilmesi için süre verilir. Verilen süre sonunda uygunsuzlukların giderilmemesi durumunda, üretimin tamamı veya uygunsuzluğun olduğu bölümünün faaliyetleri durdurulur, üretim yerlerine beş bin Türk Lirası, perakende işyerlerine bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. f) Bu Kanunun 33 üncü maddesi gereği Bakanlıktan onay almadan faaliyette bulunan laboratuvarlar faaliyetten men edilir ve sahiplerine on beş bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Onay belgelerinde belirtilen faaliyet konuları dışında faaliyette bulunanlara beş bin Türk Lirası idarî para cezası verilir, bir yıl içerisinde tekrarı hâlinde ceza iki kat olarak uygulanır. g) Bakanlıktan kuruluş ve faaliyet onayı alan laboratuvarların resmî kontrolleri sırasında mevzuata uygunsuzluk tespit edilmesi durumunda, bu uygunsuzluğun giderilmesi için süre verilir. Verilen süre sonunda uygunsuzluğun giderilmemesi hâlinde beş bin Türk Lirası idarî para cezası verilir ve uygunsuzluk giderilinceye kadar faaliyetten men edilir. ğ) Bu Kanunun 34 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen ön bildirimi yapmayan ithalatçılara bin Türk Lirası idari para cezası verilir. h) Bu Kanunun 34 üncü maddesinde ithalâtla ilgili Bakanlık tarafından belirlenen kurallara aykırı olarak, kaçak getirilen canlı hayvan ve ürün sahiplerine on bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Canlı hayvan ve ürünlere el konulur, mülkiyeti kamuya geçirilir ve mahalli mülkî amir onayı ile imha edilir. Piyasaya dağıtımı yapılmışsa sahibi tarafından toplanır. Piyasadan toplamaması hâlinde toplamama cezası olarak ürün sahibine beş bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. ı) Bu Kanunun 34 üncü maddesinin on dördüncü fıkrasında belirtilen ihracat ile ilgili Bakanlık tarafından alınan tedbirlere uymayanlara beş bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. i) Bu Kanunun 38 inci maddesinin beşinci ve altıncı fıkralarında belirtilen istisnalar kapsamında yurda girişine izin verilen ürünleri ticari olarak piyasaya arz edenler beş bin Türk Lirası idarî para cezası ile cezalandırılır ve ürünler piyasadan toplatılarak el konulur ve mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.
(7) Bakanlık tarafından istenen resmî evraklarda tahrifat veya sahtecilik yaparak Bakanlığı yanılttığı tespit edilenlerin işlemleri durdurulur ve savcılığa suç duyurusunda bulunulur. (8) Bu Kanun kapsamında cezaya konu olan farklı eylemlerin tespiti hâlinde her biri için bu Kanunda öngörülen cezalar ayrı ayrı uygulanır. 9) Bu Kanunda belirtilen idarî yaptırımlardan bu maddenin altıncı fıkrasının (e) bendindeki para cezası hariç idarî yaptırımlar kontrol görevi yapan personel tarafından, kanundaki diğer idarî yaptırımlar mahalli mülkî amir tarafından uygulanır. (10) İtlaf ve imha işlemleri, tüm masrafları sahibi tarafından karşılanmak üzere Bakanlık gözetiminde gerçekleştirilir. (11) Sahipleri tarafından piyasadan toplatılması gereken canlı hayvan ve ürünlerin sahibi veya sorumlusu tarafından toplatılmaması durumunda Bakanlık tarafından toplatılır, toplatma masrafları iki katı olarak 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca sorumlularından tahsil edilir.
DOKUZUNCU KISIM Çeşitli Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM Komisyonlar ve İlgili Kuruluşlarla İşbirliği, İstisnai Uygulamalar,
Komisyonlar ve ilgili kuruluşlarla işbirliğiMADDE 37 – (1) Bakanlık, bu Kanun kapsamındaki konularla ilgili gerek gördüğü hallerde komisyon, kurul ve komiteler kurar, ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapar. (2) Bu Kanun kapsamındaki konularla ilgili Bakanlık tarafından oluşturulan ve daimi olarak faaliyet gösteren komisyonlarda görevlendirilenlere, ayda altı toplantı gününü geçmemesi şartıyla, her toplantı günü için 1500 gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak tutara kadar ödeme yapılabilir. Ödeme yapılacak komisyonlar ile ödemelerin usül ve esasları ile tutarı, Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak Bakanlıkça belirlenir. (3) Bakanlık, genel sağlığın korunması ile ilgili olarak, Sağlık Bakanlığı ve gerek görüldüğünde diğer bakanlıklarla işbirliği yapar. (4) İçişleri Bakanlığı hayvan hastalıkları ve bitki hastalık ve zararlıları ile mücadelede, Çevre ve Orman Bakanlığı tarım alanlarına zarar veren yabani hayvanlar ile hayvan hastalıklarına karşı yapılacak mücadelede yaban hayatını ilgilendiren hususlarda Bakanlığa yardımcı olur. (5) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
İstisnai uygulamalar MADDE 38 – (1) Birincil ürünlerin, çiftlikte kesilmiş kümes hayvanlarının ve tavşangillerin taze etlerinin, av hayvanları veya av hayvanlarının etlerinin, üretici veya avcı tarafından doğrudan son tüketiciye veya son tüketiciye doğrudan arz eden yerel perakendecilere Bakanlıkça belirlenen küçük miktarlardaki sunumlarıyla ilgili olarak Bakanlıkça istisnaî uygulamalar getirilebilir. (2) Bakanlık, Bu Kanunun 32 nci maddesi gereği belirlenen şartlardan istisnaî olarak, gıdanın üretimi, işlenmesi veya dağıtımına ilişkin, geleneksel yöntemlerin kullanımına izin verebilir, özel coğrafî kısıtlamalara tâbi olan bölgelerde bulunan gıda işletmelerinin ihtiyaçlarının çözümüne yönelik özel uygulamalar getirebilir. (3) Bakanlık, tesisler ile ilgili yalnızca, inşaatın tasarım ve donanımı ile ilgili ihtiyaca göre istisnaî uygulamalar yapabilir. (4) Kurbanlık hayvanlar ve köylerdeki zati ihtiyaçlar için kesimlere ve kesim yerlerine ilişkin istisnaî uygulamalar getirilebilir. (5) Bakanlık, hayvan ve bitki sağlığı ile ilgili karantina hükümleri saklı kalmak şartıyla ticareti amaçlanmayan canlı hayvan ve ürünlerin ülkeye girişine ilişkin istisnaî uygulamalar yapabilir. (6) Bakanlık, karantina hükümleri saklı kalmak şartıyla zararlı organizma, bitki, bitkisel ürün ve bitki koruma ürünlerinin bilimsel ve deneme amaçlı ülkeye girişine istisnaî uygulama yapabilir. (7) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
İKİNCİ BÖLÜM Uygulanmayacak Hükümler, Yürürlükten Kaldırılan Mevzuat ve Hükümler
Uygulanmayacak hükümler MADDE 39 - (1) 22/2/2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununda, 10/7/2005 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununda ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununda bu Kanun hükümlerine mükerrer veya aykırı hüküm bulunması durumunda bu Kanun hükümleri uygulanır.
Yürürlükten kaldırılan mevzuat ve hükümler MADDE 40- (1) 27/5/2004 tarihli ve 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkındaki Kanun yürürlükten kaldırılmıştır. (2) 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 nci maddesinin (d), (j) ve (t) bendi, ilçe ve il kademe belediyelerinin görev ve yetkileri başlıklı (c) bendi, 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 15 inci maddesi (c) bendi, (l) bendi ve (p) bendinin ikinci paragrafı ile 22/2/2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 7 nci maddesi (a) ve (g) bentlerinde belirtilen izin veya ruhsatlar, gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzemeler ile ilgili işyerlerinin teknik ve hijyenik koşulları ile gıda güvenliği ve kalitesi hususlarını kapsamaz. (3) 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 84 üncü maddesinde ve 22/2/2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 70 inci maddesinde yer alan “27.05.2004 tarihli ve 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkındaki Kanun” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır. (4) 16/5/1986 tarihli ve 3285 sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır. (5) 24/05/1957 tarihli ve 6968 sayılı Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır. (6) 7/7/1973 tarihli ve 1734 sayılı Yem Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır. (7) 28/2/2001 tarihli ve 4631 sayılı Hayvan Islahı Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır. (8) 4/4/1971 tarihli ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanununun 23 üncü maddesinin son paragrafı ile 36 ncı maddesinin (h) bendinin son paragrafı yürürlükten kaldırılmıştır. (9) 14/5/1928 tarihli ve 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbî Müstahzarlar Kanununun Ek Madde 2 ve Ek Madde 3’ü yürürlükten kaldırılmıştır. (10) 24/6/2004 tarihli ve 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanununun 23 üncü maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Kanunda uygulama ile ilgili usul ve esaslar belirlenip yürürlüğe girinceye kadar, 27/5/2004 tarihli ve 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkındaki Kanun, 7/7/1973 tarih ve 1734 sayılı Yem Kanunu, 16/5/1986 tarih ve 3285 sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu, 28/2/2001 tarihli ve 4631 sayılı Hayvan Islahı Kanunu 24/05/1957 tarihli ve 6968 sayılı Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Kanunu ve bu kanunlara bağlı olarak çıkartılan yönetmelik ve diğer mevzuatın, bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanmaya devam olunur.
GEÇİCİ MADDE 2 – (1) Halen faaliyet gösteren işletme ve işyerleri bu Kanun ile getirilen yeni yükümlülüklere, ilgili yönetmeliklerde belirtilen süre içerisinde uyum sağlamak zorundadır. GEÇİCİ MADDE 3– (1) Bu Kanunla Bakanlığa verilen görevlerin yerine getirilmesinde, sağlık hizmeteri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfı ile teknik hizmetler sınıfında uygun unvan ve derece bulunmaması hâlinde, 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 9 uncu maddesinin son fıkrası dikkate alınmaksızın boş kadrolarda unvan ve derece değişikliği yapmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir. Yetki Madde 41 – (1) Bakanlık, bu Kanun kapsamındaki faaliyetleri yürütmeye, resmî kontrolleri yapmaya, ilgili taraflara görev ve sorumluluk vermeye, koordinasyon sağlamaya yetkilidir. (2) Bu kanun kapsamındaki konularla ilgili, uluslar arası temas ve işbirliğini gerektiren hususlarda Bakanlık yetkilidir. Yürürlük MADDE 42- Bu Kanun yayımı tarihinden altı ay sonra yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 43 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
|
